كه حضرت شهريارى در عين بزرگوارى مىپذيرفتهاند مقدار و وسعت آن بيشتر شده است و من قبلا اشاره نمودم كه از لحاظ زراعتى چه وضع و صورتى دارد .
2 - تيولها
زمينهاى فئودال آنهائى است كه در دورههاى سابق بر اثر خدمات نظامى و بخصوص خدمت در نواحى مرزى كردستان و تركمنستان بدست آمده است و دوام تصاحب آن منوط بفراهم ساختن رسد سوار و پاسداران مرزى و نفرات نگهبانى است كه گاهى نيز توأم با معافيت از پرداخت حصهء مالياتى است .
3 - موقوفات
باوجود رويهء ضد روحانى نادر شاه باز مساجد و مدارس موقوفههاى فراوانى خواه املاك و يا اجارهبهاى كاروانسرا و دكان و بازار داشتهاند مثلا آستانهء امام رضا ( ع ) در مشهد ( كه از جمله اماكن محدودى بود كه نادر شاه قدر و احترام مىنهاده ) در سراسر ايران ملك دارد و از اين بابت درآمدى بالغ بر 000 ، 60 تومان و 10000 خروار غله عايدى آن است .
املاك مزبور بواسطهء موقوفههاى خصوصى افراد عابد و پرهيزگار كه با اين كار ثواب درصدد تأمين آخرت و معاند پيوسته افزايش مىيابد . اين حضرات بنابر قول و قرار محرمانه با متصديان امر به قصد اجتناب از خطر ضبط و مصادره ملك خود را وقف و در ازاى آن مقررى مرتب سالانه دريافت مىدارند .
املاك موقوفه معمولا از ماليات معاف است ، اما دولت هرساله از املاك موقوفهء امام رضا ( ع ) 1000 تومان ماليات دريافت مىدارد .
4 - املاك خصوصى
اين املاك در ايران از راه ارث يا خريدارى يا اهداى همايونى و يا احيا كردن زمينهاى باير بدست مىآيد . هر فردى مىتواند زمينى را در صحرا انتخاب و در آنجا شخم و زراعت و يا به نحوى بهرهبردارى كند كه چند درصد عايدى دولت تأمين شود و تا وقتى كه از عهدهء انجام تكليف آخرى برآيد فرد سودمندى بشمار ميرود كه خلع يدش از آن ملك نارواست . ولى مالك ايرانى معمولا خود به كشتوكار زمين خويش نمىپردازد و آن را به مستأجران