لشكر به سرحدات جهت رام كردن قبايل سركش مرزى و پذيرائى از سفراى خارجى و مانند آن « 1 » پيش مىآيد .
مبلغ مازاد بواسطهء عوامل ذيل افزايش مىيابد : 1 - پيشكشىهاى به حضور پادشاه از جانب حكام ولايات در موقع انتصاب 2 - تقديمىهاى ديگر كه بنابر اقدام افراد ميرسد 3 - مبالغى كه پادشاه بمناسبت اعطاى امتياز به خارجىها دريافت مىدارد ، و پرداختهاى نقدى مرتب ناشى از امتيازات مزبور . كسر و كاهش درواقع بواسطهء هزينههاى غيرمنتظرهاى است كه اگر با مازاد مذكور قابل رفع نباشد ناگزير به مصادرهائى منجر خواهد گرديد كه اشاره نمودم .
اضافهكار در اثر پيشكشىهاى اتفاقى است كه تعيين مقدار آن مقدور نيست . بعد از وضع همهء مخارج اگر باز چيزى بماند به كيسهء خصوصى همايونى وارد و بر گنجينه و شمشهاى زر و سيم نيك انباشتهء وى مبالغ تازه افزوده مىشود « 2 » .
مىگويند اين مازاد هرسال به 000 ، 100 ليره بالغ مىشود ، اما چون تخمين مبالغ پيشكشى دور از امكان است قبول نظريهء مزبور خالى از محظور نيست ، و گمان مىكنم درآمد خالص همايونى بيشتر از اين مبلغ باشد . شايعات در محافل رسمى ايران آن را تا 000 ، 000 ، 5 تومان محسوب ميدارد ( كه گمان ميرود مقرون به صحت باشد ) سهم ويژهء همايونى را يك پنجم اين مبلغ مىپندارند ، كه نيمى از آن مختص مخارج اندرون است و بقيه در خزانهء شاهى باقى مىماند .
مستمرىها
جزو اقلام مخارج مزبور مبلغ هنگفتى هم بابت مستمرىها صرف مىشود . اين سيستم از بدترين ، ولى عزيزترين وضع خاص مالى ايران جديد است . عدهء مستمرىبگير خيلى زياد است و پيوسته هم بيشتر مىشود . علاقهء
هامش
( 1 ) - پذيرائى هر نمايندهء جديد دولت خارجى براى دولت ايران بطور متوسط 1000 تومان تمام مىشود .
( 2 ) - حداقل برآورد كه شايد مطمئنترين آن باشد ، موجودى خزانهء ثابت همايونى را به ارزش 000 ، 000 ، 3 ليره اظهار كردهاند . از طرف ديگر منبع موثقى اين مبلغ را در بيست سال پيش بشرح ذيل عنوان نمود :
وجوه مسكوك 000 ، 500 ر 1 ليره ، اثاث و ظروف طلا 000 ، 500 ليره ، جواهرات سلطنتى 000 ، 000 ، 2 ليره جمع آن 000 ، 000 ، 4 ليره .