در آنجا حق دسترسى و تجارت ندارند . اين دولت بر دشمنان مغلوب معاهدهء كمرشكن تحميل نمىكند و يا آنها را از برافراشتن بيرق ملى در آبهاى خود محروم نمىسازد .
كشتىهاى تجارتى همهء جهان در جولان اين خليج آزادند و مانعى در كار نيست كه اجناس گرانبها وارد و يا صادر كنند ، اما تنها توقعى كه انگلستان دارد اين است كه در ازاى مال و جانى كه نثار نموده و امنيتى كه فراهم ساخته و حافظ آن است ، هيچ عامل سياسى بيگانه حق مداخلهاى در اين صحنه نداشته باشد .
وجود بندرى روسى در خليجفارس كه آرزوى بسيار عزيز هر فرد وطنخواه در سواحل نوا و ولگاست حتى در زمان صلح نيز ركن فتنهانگيزى در اين منطقه پديد خواهد آورد ، كه در نتيجهء آن تعادلى كه با جهد تمام بدست آمده است از بين خواهد رفت و تجارتى را مختل خواهد نمود كه براى پيدايش آن مليونها ليره خرج شده است ، و عناصر متعددى را كه براى چنين فرصتى انتظار مىكشند ، باز به جان هم خواهد انداخت .
جا دارد كه انگليس و روس در ميدانهاى ديگر زورآزمائى و اختلافات خود را رفع كنند و بهيچوجه صلاح نيست كه اين منطقه را كه صلح و آرامش آن با قيمتى گران تحصيل شده است صحنهء نزاع خود قرار دهند . از لحاظ من تفويض بندرى بدولت روس در خليجفارس از ناحيهء هر دولتى كه باشد لطمه و اهانت ارادى نسبت به انگلستان و سبب اختلال بىجهت وضع موجود و انگيزهاى غرضآلود در پيدايش جنگ و جدال خواهد بود ، و هر وزير انگليسى كه به چنين كارى تن دردهد خائنى به كشور خويش است .
اقليم خليج
در بندر بوشهر و بندرعباس و قشم و ديگر نقاط از گرماى طاقتفرساى خليجفارس ذكرى بميان آمده بود . با آنكه از لحاظ مسافر زمستانى محل خوشآيندى است ، در تابستان همهء آن حدود بحرى هوائى دارد كه تحمل آن براى اروپائيان بهيچوجه آسان نيست . مأموران سياسى وزارت خارجهء هند و افسران كمپانىهائى كه در خليجفارس كار دارند ، وقتى كه اطلاع مىيابند