مىبرند و با غنايم دزدى به پناهگاه ساحلى عثمانى فرار مىكنند . خود شيخ جاسم حاضر است با هر دولتى كه مايل به حمايت از منافع او باشد ، رابطه ايجاد كند .
وى مدتها با شيخ طايفهء همجوار ابو ظبى در زدوخورد بود و هنگامى كه فرزندش در يكى از جنگهاى سال 1888 كشته شد ، وى بدولت عثمانى ابتدا در الحساء « 1 » سپس بصره و سرانجام در قسطنطنيه مراجعه نمود و چون از ناحيهء اربابهاى خود پاسخ مساعدى دريافت نكرد از ابن رشيد امير نيرومند نجد استمداد كرد و اگر در اين مورد قراردادى بين دو طرف بامضا مىرسيد ، بدون شك وى در آينده به پرداخت خراج ناگزير مىگرديد .
آشفتگىهاى ناشى از اين اقدامات نهتنها به زيان نظم و نظام خليج فارس است ، بلكه براى دولت انگليس نيز موجب مسؤوليتهائى خواهد شد ، زيرا كه تجارت سراسر اين حدود در دست هنديهاى اتباع انگليس است ، و اگر در اين منطقه هرجومرج دائمى باشد به جان و مال اين افراد آسيب خواهد رسيد . حتى ايران نيز كه همواره مترصد دستيابى بر منابع تازه است به مداخلهء در اين كار ترغيب شده است و گفتهاند كه در اين مورد نمايندگان آن دولت درصدد برآمده بودند كه قطر را هم جزو قلمرو ايران قرار دهند .
دعاوى عثمانى
چون خواه و ناخواه مسئلهء ادعاى دولت عثمانى ، در اين حدود شبيه جزيرهء عربستان بميان آمده است ، ناگزير شرح اجمالى استقرار عثمانيها را در اين حوالى شرح خواهم داد و سخنم اعتبار و يا بىاعتبارى دعاوى ايشان را نمايان خواهد ساخت . در سال 1871 عبد اللّه بن فيصل از خاندان حكمران فعلى وهابى كه به قصد احراز حكومت نجد ، با برادر خود سعود نزاع داشت از مدحت - پاشا كه در آن موقع از جانب دولت عثمانى والى بغداد بود ، براى استرداد حكمرانى خويش استمداد نمود . حضرت والى هم با اشتياق وافر بدرخواست او جواب مساعد
هامش
( 1 ) - حسا در عربى بمعنى ملايم و صاف و يا زمين شنزارى است كه آب باران را در زير سطح خاك نگاه ميدارد . ( مؤلف همهجا الحسا ذكر نموده است در صورتى كه صحيح كلمه « الاحساء يا اللحساء » است . م . )