اهالى مشرق زمين نيز بر اثر تجربهء طولانى دريافتهاند كه چگونه از وضع و حال قديم به راهورسم جديد تغيير مسير بدهند و اعتقاد و ايمان آنها مايهء ايجاب و قبول اين نظريه است كه مشيت پروردگار به صورتهاى گوناگون جلوهگر مىشود . از اينرو شانهاى حركت مىدهند و به آنچه پيش آمده است تسليم مىشوند و فقط در موارد شاق و طاقتفرساست كه سر به شورش برمىدارند .
با آنكه بيشتر دربارهء سواحل جنوبى خليجفارس نظارت و نفوذ انگلستان جهت تأمين صلح و آرامش منطقهء خليج ابراز مىشود ، باز غالبا اختلافاتى پيش مىآيد كه يكى از طرفين به مساعى دوستانهء نمايندهء انگلستان در بوشهر توسل مىجويد از اينرو نمايندهء مزبور قادر به اعمال نفوذى است كه هم مايهء سرافرازى ملتى است كه او از جانب آنهاست و هم كارش را دربارهء دولتى كه در نزد آن مقام و مأموريت دارد نيك سودمند مىسازد .
تاريخ عمان
هنگام عبور به ساحل غربى مسقط و اشارهاى به سياست داخلى و جدالهاى خانوادگى حكمران فعلى عمان كه تعريف وضع و حال گوادر ناگزير پيش آورده بود ، مقتضى است كه در مقدمهء اين باب راجع به سواحل مزبور و پايتخت آن شرحى اجمالى نيز دربارهء تاريخ اخير اين سلطاننشين كه هنوز مستقل مانده است ذكر شود .
پرتغالىها در اقدامات تجارتى خود در خاور و منطقهء خليجفارس ، توجه خود را تنها به كرانههاى شمالى خليجفارس محدود ننموده بودند . يك دسته نيروى دريائى به فرماندهى آلبوكرك بىباك در سال 1506 مقابل سواحل عمان فرود آمدند . وى كه به هر بندرى مىرسيد بمباران مىكرد ، و خواستار تسليم عاجل مىگرديد ، در بندرگاه مسقط كه در داخل خليج نسبتا مسدودى تقريبا در 300 ميلى رأس مسندم و 150 ميلى كرانههاى ايران واقع شده بود « 1 » لنگر انداخت .
هامش
( 1 ) - پيش از ورود پرتغالىها عمان مدتى در حدود 900 سال حكمرانان مستقل داشت كه امام نام داشتند و بنابر انتخاب عمومى به آن مقام مىرسيدند ، بدون اينكه نسب خانوادگى در كار باشد . اين ترتيب تا پيدايش ناصر بن مرشد دوام يافت ( 1618 - 1644 ميلادى ) و پس از او اين مقام موروثى شد .