انگليسها در اوايل اين قرن پايگاهى براى مبارزه با كار دزدى دريائى تأسيس ، ولى بعد آنجا را ترك كردند . دولت ايران با موفقيت تمام نفوذ عربها را در اين حدود از بين برده است .
جنبهء تاريخى اين منطقه
اينك به بنادر نسبتا مهم خليج در مدخل شرقى آن نزديك مىشويم كه جزو فرماندارى سعد الملك و شامل شهرهاى ساحلى و جزايرى است كه سالانه عوايد سرشارى فراهم مىسازد . بنادر مزبور . لنگه ، خمير ، بندرعباس ميناب (
Sif
سيف ) جاسك و از جزاير معروف ، قشم و هرمز و جزيرههاى كماهميتتر ، لارك ، هنگام و سرى ( سيرى ) است . در اين حدود ما به منطقهاى مىرسيم كه وقايع عمدهء تاريخى ديده و از نشيب و فرازهاى بزرگ گذشته است .
اين ناحيه كه بر دروازهء خليج واقع ، و به مدخل شرقى آن مسلط است ، و از آنجا جادههاى دراز به داخلهء آسيا تا جيحون زردفام و هندوكش پربرف باز مىشود و اروپائيان ساليان متمادى براى دستيابى بر كرانههاى آن زدوخورد كردهاند و گاهى بيرق پرتغال ، هلند ، انگلستان ، و ايران در آنجا در اهتزاز بوده ، كشتىهاى انباشته از مال و ثروت را كه تاريخنويسان دوست دارند دربارهء آن شرح و بسط فراوان بدهند ، ديده و اكنون در پايان دوران خود از هرگونه آثار شكوه و جلال عارى شده است و با قلعههاى ويران و برج و باروهاى منهدم خود ، يادگارهاى حزنانگيزى از روزگار قرين اعتبار قديمى دارد و با وجود اين هنوز هم درهم و دينار در كيسهء بيگانگان فرومىريزند ، يعنى همان مايه و نعمتى كه اهالى بومى نه درصدد بهرهبردارى از آن بودهاند و نه واجد استعدادى در اين راه .
در لنگه و بندرعباس بازرگانهاى عمده بونياههاى هندىاند و از شكارپور و ايالت سند آمدهاند كه عوايد گمركخانه را اجاره مىكنند و كشتىهاى حامل جنس فقط به شركتهاى هند و انگليس متعلق است . در اين ناحيهء جالبتوجه من بيشتر از ديگر نقاطى كه جهانگردان ده قرن اخير وصف كردهاند ، درنگ خواهم نمود ، هرچند كه رونق و آبادانى اين نقاط بيشتر مربوط به زمان گذشته است .