كه غالبا در جلگه و دور از دامنهء كوه واقع شدهاند ، شوشتر بر بالاى كوه واقع و از بركات نهر عظيمى برخوردار شده است .
رود كارون كه در سه ميلى شمال شهر از كمرهء كوه گلگونى بيرون مىريزد و تا آنجا از گردنههاى تنگ و بستر پرمانعى عبور كرده بود با وقار تمام در مسير تازه و آرامى در دشتهاى رسوبى تا خليجفارس جريان دارد . بواسطهء اين مانع كوهستانى كه بايد گفت طليعهدار مستحكم رشته نيرومند زاگروس ماوراى آن است شوشتر از دسترسى آسان ديگر نقاط ايران جدا افتاده است . با ايلات و افراد صحرا - نشين خود كه تيرههاى متعدد ايل بزرگ لر را تشكيل مىدهند و همچنين با اعراب باديهنشين در ارتباط است .
وضع اين شهر با دروازهء كوهستانى آنجا حاكى از مقام و اهميت سياسى و تجارتى آن بشمار مىرود ، زيراكه با وضع و موقع ممتازى كه دارد از آنجا مىتوان طوايف كوهستانى را كاملا تحتنظر و اختيار گرفت . بعلاوه آنجا خط سير طبيعى تجارتى بين نواحى ثروتخيز داخلى از قبيل بروجرد و كرمانشاه و همدان و درياى جنوب مىباشد و بواسطهء مجاورت و پيوستگى رودخانه و كوهستان و تأسيساتى كه در آن حدود شده است و من شرحش را خواهم آورد اهميت نظامى آن نيز قابل ترديد نيست .
كارهاى آبيارى
سابقا اشاره نمودم كه اين شهر در ارتفاعات انتهاى شمالى جزيرهاى واقع شده است كه از دو شاخه كارون تشكيل مىشود كه يكى خود رودخانه است و ديگر مجرائى است كه احداث كردهاند و آن بيست و پنج ميل امتداد و به خط مستقيم با بندقير ارتباط دارد . در فاصلهء 60 يا رد بر بالاى شهر نهر گرگر از ساحل چپ رود اصلى انحراف و به سمت جنوب راست جريان مىيابد و در بين راه با دو بند كه شرحش خواهد آمد از طريق دربندى كه به منظور آوردن اين آب به صخرهاى كه خود شهر در آنجا واقع شده است كنده و بدينترتيب وسيلهء دفاعى مهمى از جهت شرقى فراهم ساختهاند . ضمنا قسمت عمدهء رودخانه از نقطهء دو شاخه شدن تا محل