برمىآيند . از جمله كارهاى زنندهء ايشان برپا ساختن قلعهء بزرگى بر يكى از تپههاى شنى در فاو است كه از طرف جنوب نظارت و تسلط تام به مدخل شط العرب خواهد داشت .
در يكى از مواد عهدنامهء ارز روم ( 1847 ) عثمانى و ايران كه طرفين متعاهدين مىباشند متقابلا تعهد نمودند كه از ساختن استحكامات در اطراف مصب خوددارى كنند . انگلستان و روسيه هم ناظر بشمار مىروند . بنابراين اقدام عثمانى تجاوز بارز نسبت به مواد اين معاهده است و دعوت آنها از ايران كه متقابلا به اين عمل اقدام كند موردى ندارد .
از سال 1886 عثمانىها ساختن اين قلعه را شروع كردند و با وجود اعتراض پىدرپى ايران و انگلستان كار را تقريبا به انجام رسانيدهاند ، فقط نصب توپ مانده است كه موجب خطر جدى براى ايران و هم نسبت به تجارت و كشتىرانى انگلستان در رودخانههاى بين النهرين بشود .
چند وقت پيش يكى از اعضاى انگليسى ادارهء تلگراف در فاو با قايق به محل قلعه وارد شد و بدون آنكه از عبورش جلوگيرى شده باشد از ساختمان و چگونگى استحكامات آن نقشهاى فراهم ساخت . وقتى كه عثمانىها از اين جريان آگاه شدند سخت برآشفتند و از آنپس از نزديك شدن هر بيگانهاى شديدا جلوگيرى مىنمايند ، اما باز از عرشهء هر كشتى در حين عبور مىتوان از پيشرفت كار آنها اطلاع حاصل و بىاساس بودن اظهارات انكارآميز باب عالى را در اين خصوص ملاحظه نمود .
وقتى كه من در آن حدود بودم عثمانىها در سال 1890 ساختمان دو قلعهء ديگر را در حوالى شمال محمره شروع كرده بودند و يكى از پاسداران آنها بىسبب تيرى به جانب ناوبان انگليسى كه از آنجا مىگذشت شليك كرد . ( كه قسطنطنيه بدون تأخير معذرت خواست ) هر هفته و گاهى هرروز مانع و اشكال تازهاى در كار كشتىرانى فرات و دجله پيش مىآورند و حال آنكه شركت انگليس حق و امتياز
ايران وقضيهء ايران ( فارسي ) — صفحة 407
مساهمون: جورج ناتانيل كرزن
ص٤٠٧