به عنوان لكها ناميده مىشوند و آنها بيشتر بنابر مبانى مختلف قومى خود كه اهم آنها كردها و لرها شامل فيلىها ، بختيارىها و ممسنىهاست شهرت دارند . تمام اين ايلات جماعتى كموبيش مستقر دارند و آن دو دستهء تركها اكثريت بانفوذى بشمار مىروند و در مورد اعراب و بلوچها نيز بىچونوچرا اكثريت با آنهاست ، اما در ميان كردها و لرها اين دسته در اقليتاند . ايلات مستقر با عنوان شهرنشين يا دهنشين خوانده مىشوند ، باديهنشينها نيز صحرانشين معروفاند و تمام باديهنشينها زير عنوان ايلات درمىآيند كه از لغت تركى جمع ايل بمعنى طايفه يا تيره است . احتمال مىدهند كه از همهء جمعيت ايران يكچهارم يا بالغ بر دومليون نفر صحرانشين باشند « 1 » .
تركها
در ميان ايلات ترك ايران كه تعدادشان در شمال و شمال غربى بسيار زياد است مهمترين آنها قاجارها ( طايفهء پادشاه فعلى ) افشارها ( طايفهء نادر شاه ) قراگزلوهاى همدان و شاهسونهاى اردبيل « 2 » ( گارد همايونى از اين دستهاند ) ، تركمنهاى جلگههاى گرگان و اترك و تيرههاى قشقائى فارس و لارستاناند . از طوايف مزبور تنها سه تيرهء اخير هنوز عناصر بازماندهء صحرانشين دارند كه بنابر فصلهاى سال چراگاههاى خود را تغيير مىدهند . راجع به تركمن - هاى گوكلان و يموت در جلد اول و قشقائىها در فصل بيستم سخن رفته است .
عربها و كردها
راجع به ايلات عرب در فصول گذشته اشاره و يادآورى نمودم كه در نواحى شرقى خراسان سكونت دارند . بعلاوه چندين طايفهء عرب كه
هامش
( 1 ) - اظهارنظر علمى راجع به تعداد و افراد صحرانشين دور از امكان است ، زيرا هيچگونه ثبت زادوولد و يا آمارى در كار نيست . سهميهء نظامى هم تناسب و رقم صحيح فراهم نمىسازد ، تنها راهحل رفع اشكال ماليات سرانه است كه بابت عوايد دولتى به سران ايل پرداخت مىشود ، به همينوجه از تاريخ گذشتهء آنها نيز چيز درستى بدست نمىآيد و مثل اين است كه طوايف صحرانشين هيچ - گاه در پى پىريزى و تكامل فولكور يا داستانهاى عاميانه نبودهاند و يا اثر و كتابى تهيه نكردهاند و يا تاريخنويسى نداشتهاند . آنچه مطالب تاريخى راجع به اين موضوع در اين فصل ملاحظه مىشود با زحمت بسيار از منابع مختلف كتبى و شفاهى تحصيل شده است .
( 2 ) - شاهسون يا دوستداران شاه كه شاه عباس ايشان را به اين نام خوانده است به اين منظور بوده كه قدرت سرشار هفت ايل قزلباش يا سرخكلاهان كه شاه اسماعيل را بر تخت سلطنت مستقر كرده بودند درهم بشكند و ايل تازهاى طرفدار خود تأسيس كند .