نمونهء مصرى
از ميان همهء مقبرههاى هخامنشى تنها اين چند قبر شاهى وضع و شكل مذهبى دارند . در تخت جمشيد پادشاه به كاخ يا تالار بار ورود و يا براى تقديم شدن درود و احترامات از ناحيهء بندگان خويش جلوس مىكند . در بيستون سومين و چهارمين آرامگاههاى شاهى
به مناسبت پيروزى بر سركشان مدعى خاندان خود جشن برپا ميدارد و از هر دو بابت به درگاه خداوند توانا سپاسگزارى مىنمايد ، ولى در اين مورد خاص بهكارى متضمن نثار و قربانى مبادرت مىورزد .
وى كه وجودى مزداپرست است سرور جهانيان ، ولى بندهء پيشگاه اهورامزدا است . از جهت انتخاب محل آرامگاه و ترتيب دفن و آرايش خارجى مقبره متناسب با دعاوى قرين قدر و جلال پادشاهى خاندان هخامنشى است كه هنوز با گذشت 2500 سال در گوش ما طنينانداز عظمت مقام شاهنشاه بزرگ است . در ميان مقبرههاى شاهى كه من در ديارهاى مختلف جهان ديدهام كمتر دستگاهى پرداختهء دست آدميزاد بوده و در هيچكجا نيز مانند اين قبور نفوذ طبيعت مؤثر و جالبتوجه نبوده است . در اينجا ناگزير وجه مقايسهاى با مقبرههاى سنگى مصر واقع در