حجارىهاى مصرى يافته شده است بىشباهت نيست و سياحان متحيرى آن را به سه تنگ كه رديف قرار داده باشند با قبههائى در رأس هريك تشبيه كردهاند .
اين پيكر در جامهء بلندى است كه به تن چسبان است و از گردن تا قوزك پاست . موى سر و ريش حلقهحلقه و به تصاوير قديمى آتن و به جنگاوران ماراتن شباهت دارد . چهار بال بزرگ از شانهها برمىآيد دوتا روبه بالا و دوتا هم به طرف پائين و مجسمه چيزى در دست دارد كه احدى نتوانسته است درست دريابد و فقط آقاى ديولافوا اينطور فرض و خيال كرده است كه مجسمهء باريكى است كه تاج دو سر مصرى بر تارك دارد و « اوروس » مقدس است .
اكثريت نويسندگان آن را نبوغ عنايت و حمايت كوروش محسوب داشتهاند و بعضى ديگر كه صحت صورى كتيبه را مناط قرار دادهاند پنداشتهاند كه خود فاتح بزرگ است كه به زيور و پيرايههائى كه از اقوام مغلوب تحصيل شده است آراسته شده است . آقاى پرو « 1 » مىنويسد مصر تا پادشاهى كبوجيه به تسخير ايران درنيامده بود از اينرو معتقد است كه اين ستون در موقع حيات كوروش نصب نگرديده ، بلكه بعد از وفاتش كبوجيه يا داريوش برپا ساختهاند .
آقاى سيسيل اسميت در تأييد همين نظريه به اينجانب يادآورى كرده است كه بنابر روايتى زن كوروش مادر كبوجيه مصرى و نامش نيتهتيس بوده كه ظاهرا با نيت ربة النوع « 2 » ( يا
Neith
) دختر « آپريس » فرمانرواى آن كشور بىارتباط نيست . اگر اين داستان حقيقت داشته باشد كه هرودوت انكار نموده ، ولى خود مصرىها تأييد مىكنند ، دليل تعريف و ستايش مصريان را در حجارىهاى خود نسبت به كوروش واضح مىسازد و همچنين يورش به مصر از جانب فرزند او كبوجيه آشكار مىشود .
6 - مسجد مادر سليمان
خرابهء ششمى كه به فاصلهاى نسبتا دور در سمت مغرب واقع گرديده از همه جالبتوجهتر است ، زيرا ساختمانى است كه به نظر من
هامش
( 1 ) -Perrot( 2 ) -Nit