اشكالات فنى ساختمان راهآهن در سرزمين كوهستانى مثل آسياى صغير و همچنين مشكلاتى كه ناشى از معايب دستگاه ادارى حكومت عثمانى است متعدد است و بههرحال عايدات تجارتى آن به احتمال قوى محدود مىباشد ، اما مىتوان استنباط كرد كه دو خط اولى روزى به هم خواهد پيوست و يا آنكه خط دومى يك روز با راهآهن ايران كه شرحش را بيان كردهام اتصال خواهد يافت . در اين صورت راه خشكى تا هند را شايد اوريان اكسپرس برعهده خواهد گرفت و آن از كاله به قسطنطنيه و ارتباطى هم با راهآهن آسياى صغير كه در سمت ديگر بوسفور است حاصل خواهد كرد . در آيندهاى دور راهآهن ارتباطى ديگرى با خط آهن سوريه امكانپذير خواهد بود ، اما تمام اين نقشهها مربوط به آيندهاى آنقدر دور است كه در عمر من تحقق آن مقدور نخواهد شد و شايد هم اصلا قابل تحقق نباشد و اين پيشبينى هم در واقع مبتنى بر حدس و گمان است .
راهآهن مصر و عربستان -
مىگويند راهآهن ديگرى هم از طريق خشكى تا هندوستان پيشنهاد شده است و آن خطى است كه از پرت سعيد در دهانهء كانال سوئز شروع و از ميان عربستان به نقطهاى در كرانهء خليج فارس منتهى مىشود .
به نظر من چنين نقشهاى همهء معايب راهآهن جلگهء فرات را چند برابر دارد ، بدون اينكه هيچگونه مزيتى داشته باشد . فرزندان اسرائيل چهل سال در بيغولههاى آن حدود سرگردان بودند ، ولى من براى عناصرى كه به خيال چنين طرحى افتادهاند روزگار ناگوارترى پيشبينى مىكنم .
نتيجه -
من طرحهاى متعددى را كه براى راهآهن بين مديترانه و هندوستان عرضه شده است در اينجا شرح دادهام از آن جهت كه هر قسم نقشهاى كه در اين زمينه عملى شود ايران بواسطهء وضع جغرافيائى خود نقش عمدهاى در آن خواهد داشت و همچنين با آيندهاى كه ايران از لحاظ خطوط آهن در پيش دارد مآلا اهميت آن به جنبهء محلى محدود نخواهد ماند . گرچه حالا وضع كارها بدين منوال است كه شرح دادهام ، اما با آنكه ايران هنوز به كلى عقب مانده است ، امكان يك تكان ناگهانى يا توجه و علاقهاى ناشى از اقدام او به منظور پيشرفت -