خطآهن واقعى ارتباطى سراسرى ايران -
راجع به اين طرح فقط اظهار مىدارم كه به مشكلات طبيعى برخورد خواهد كرد كه به آسانى و يا ارزان قابل رفع نخواهد بود و آن مربوط به رشتهء طولانى كرانهء مكران است كه هيچ خوش - آيند من نيست و خط ارتباطى واقعى سراسرى ايران را كه به عقيدهء اينجانب بهتر است از حدود شمالىتر بگذرد ناديده مىانگارد . هرگاه روزى خط سراسرى ايران عرضا ساخته شود بدون ترديد تا اين درجه از حدود جنوبى و اين اندازه هم بىثمر نخواهد بود . خط واقعى سراسرى ايران راهآهنى است كه مراكز فلاحتى و صنعتى و تجارتى ايران را به هم پيوند دهد و در اين كار احتياجات ايران و انگلستان هردو ملحوظ افتد . چنين خطى به احتمال قوى از بغداد ، كرمانشاه ، بروجرد ، اصفهان ، يزد ، كرمان خواهد گذشت و اين به نظر من خط آهن نهائى ارتباطى آيندهاى بعيد خواهد شد كه چنين پيشرفتى امكانپذير باشد . با آنچه سابقا راجع به خطآهن سيستان نوشتم ملاحظه خواهد شد كه چگونه اين طرح با راهآهن هندوستان قابل ارتباط خواهد بود و اگر روزى ساخته شود مزيت بيشترى خواهد داشت و جزو خطوط ارتباطى اروپا خواهد شد و با اين ترتيب سرباز انگليسى را ديگر در كراچى نخواهيم گذاشت ، بلكه در مرز خود افغانستان و شايد هم در ميدان جنگ پياده خواهيم كرد .
خطآهن باركشى آسياى صغير -
اگر طرح راهآهنى كه در فوق شرح دادم به صورت واقع درآيد و با مديترانه و بدانوسيله هم با اروپا ارتباط يابد به احتمال قوى به جاى اينكه بندر جداگانهاى در سوريه گوشهاى از ساحل مديترانه ساخته شود با سيستم خط آهنى كه فعلا در آسياى صغير هست متصل خواهد شد . درحال حاضر سه سيستم راهآهن در آسياى صغير هست يكى از اسكوتارى مقابل اسلامبول تا ايسميد كه در پنجاه و شش ميلى است و اين روزها دارند آن را تا آنكارا در قلب تركيه توسعه مىدهند . ديگرى از ازمير تا دينر كه در 230 ميلى داخل تركيه است . سومى خطآهن كوتاهى است با چهل ميل طول كه بندر مرسينه نزديك تارسوس در سلوكيه را با عدانه مربوط مىسازد .