او نيز يكى از افراد بسيار لايق و روشنفكر است ، ولى در راه نامجوئى حدت و حرارتى نمىنمايد . وى در سال 1889 همراه شاه به لندن آمد ، اما بواسطهء حقد و حسادتى كه بين همراهان پيش آمده بود با اجازهء شاه از آنجا جدا و رهسپار سفر مكه شد يكى از فرزندان او كه لقب ضياء الدوله دارد با دختر وليعهد ازدواج كرده است .
امير نظام -
در ميان شخصيتهاى برجستهء ديگر اگرچه مقام وزارت ندارد بايد نام امير نظام حسنعلى خان را ياد كرد كه تا اين اواخر پيشكار وليعهد در آذربايجان و چند سال حاكم واقعى آن ايالت بود . اين مرد شايان توجه اهل بيجار است كه قصبهايست در ناحيهء گروس بين سنندج و قزوين . ناحيهء بيجار كه خانوادهء او ديرزمانى در آنجا زيستهاند و صاحب نفوذند از بلوك كردستان است ، اما همهء كردها ايرانىاند و شايد هم به مناسبت همين قرابت و نسبت بود كه او به اخلاق كردها آشنائى داشت و روىهمرفته آنها را بسيار خوب و منظم اداره كرد .
وى سابقا وزير مختار ايران در پاريس بود زبان فرانسه را خيلى خوب مىداند و افكار مترقى دارد و قبل از اينكه مقام اخير وزارت فوايد عامه را احراز كرده باشد چندبار به لندن سفر نمود . وى شخصى بااراده و بسيار قوى است و آفت ياغىگرى را تا اندازهاى تقليل داده و بهترين مديران ايرانى در كار ولايات است . با آنكه خيلى سالخورده و شايد حالا هفتاد و شش ساله است هنوز نيك تندرست و قوى است و شايع است كه شايد وزير خارجه خواهد شد و در صورت تجديد بساط حكومت بعيد نيست كه صدر اعظم شود « 1 » .
صاحب ديوان -
شخص مقتدر ديگر فتحعلى خان صاحب ديوان از اعيان ثروتمند شيراز است . وى هم پيشكار وليعهد در تبريز و هم حاكم فارس و اصفهان بوده و سابقا در پايتخت هم منصب و مقام داشته است . مىگويند حكومت او در شيراز
هامش
( 1 ) - علت احضار او ( سپتامبر 1891 ) از جانب شاه بواسطهء اغتشاش تبريز در اثر امتياز تنباكو بود كه مىگويند وى در آن كار دست داشته ، ولى باز حاكم كرمانشاه و كردستان شد و چنان كه سابقا اشاره كردم مىگويند كه تمايلات آشكار روسى دارد .