هست و مثل اين مىنمايد كه تمام عمارتهاى سلطنتى سابق و فعلى اطراف لندن از قبيل كيو « 1 » و همپتن كورت « 2 » و چيزيك « 3 » و بيمارستان گرينويچ « 4 » را فقط مختص شخص سلطان ساخته باشند و بعد از وفات او تمام اين بناها با انحطاط بىانقطاع دوچار شود .
از اين دسته قصرهاى ايرانى كه در تاريخ نيك مشهور است يكى كاخ نگارستان مىباشد كه فتحعلى شاه ساخته بود « 5 » و اقامتگاه ييلاقى حرمسراى عظيم او محسوب مىشد . آن موقع نگارستان در بيش از نيم ميلى خارج ديوار شهر محدود تهران واقع بود كه شرح خراب كردن و از بين رفتن آن را بيان نمودم ، اما در اثر طرح ناصر الدين شاهى اين محل داخل محيط شهر مدرن افتاده است و علاقهء مالدوستى ، او را اخيرا بر اين داشته است كه براى بناسازى آنجا را قطعهقطعه بفروشند .
در اوايل اين قرن آنجا را پناهگاه دلپذيرى تعريف كردند با باغهاى خوشسايه و در ميان آنها عمارتى با كلاه فرنگى بود و اين نام بدان جهت بوده كه خيال مىكردند آن غرفهها به كلاه اروپائى شباهت دارد .
سر . ار . كىپورتر كه در سال 1818 به آنجا رفته و وصف آن را بازگفته دربارهء زيبائى آن محل راه مبالغهء وجدآميزى پيموده و آن را بهشت برين و سرزمين پريان و ارضى نيك زيبا به شمار آورده و خود قصر را مقر خاكى حوريان نام داده است و موقعى كه اين وجود عالىنسب سريع التأثر به محوطهء گرمابه قدم گذاشت چنان دستخوش احساسات شاعرانه گرديد كه از وصف و بيان جمال پرىوشان كه در حركت بودهاند و شاه مالپرست آنها را تماشا مىكرد بازمانده بود .
شاه فعلى هيچوقت در آنجا اقامت ننموده و عمارت آن با سرعت رو به - ويرانى است . نام نگارستان ( محل فعلى وزارت فرهنگ و هنر . م . ) را هم از اين جهت به آن محل دادهاند كه از نگارشهاى چند استاد معاصر آراسته است .
هامش
( 1 ) -Kew( 2 ) -Hampton Court( 3 ) -Chiswick( 4 ) -Grenwich( 5 ) - تانكوانىTancoigneمىنويسد : بناى اصلى را ميرزا بزرگ وزير عباس ميرزا براى سرور خويش ساخته بود .