يكى از اين همكاران ارجمند ، چه از جهت فضل و دانش و چه به مناسبت ميزان مساعدت و يارى ژنرال آ . هوتوم شيندلر « 1 » همان وجود گرامى است كه بعد از تصدى چند مقام مهم در خدمات وابسته به ايران اينك مشاور بانك شاهنشاهى در تهران است . وى علاوه بر مزيت اقامت طولانى در آن كشور تبحر دانشمندان و شور و شوق پيشقدمان را داراست و تقريبا در همهء اوراق اين دو مجلد شخصا امعاننظر كرده است و مقادير كلانى اطلاعات اصلى را نيز در اختيارم گذاشته است . وقتى كه مىانديشم كه اگر همكارى بىدريغ و پايدار او نمىبود چه اشتباهات عمدهاى در اين دو مجلد راه مىيافت بر خود همىلرزم . كمتر كسانى با اين همه شايستگى عالى كه خود براى نوشتن كتاب طراز اول دارند حاضرند چنين همراهى سخاوتآميز دربارهء تعالى قدر و مقام كتابى كه به نام شخص ديگرى هست بنمايند . از ميان عدهء ديگرى كه در خود ايران يارىام كردهاند بايد نام آقاى جى . ار . پريس « 2 » كه اكنون كنسول بريتانيا در اصفهان است و آقاى جى . جى .
فاهى « 3 » معاون ادارهء خط تلگراف هند و اروپ در شيراز را ياد كنم و همچنين ميزبانان متعددم از سال 1889 تا 1890 و كسان ديگرى كه مراتب امتنانم نسبت به آنها كمتر نيست و ترجيح دادهاند كه در اين تقديرنامه اسمشان ذكر نشود . در انگلستان سر . اف . گلداسميد « 4 » با نهايت كرامت همكارى خود را براى امعاننظر در فصول مربوط به سيستان و ايالات جنوب شرقى ايران كه وى راجع به آن صاحبنظر عمدهء ماست ارزانى داشته و در موردهاى ديگر نيز با من يارى نموده است . سرهنگ اى . سى . راس « 5 » كه تا اين اواخر نمايندهء انگلستان در بوشهر بوده همكارى مشابهى در باب فصلهاى راجع به جنوب ايران و خليج فارس كرده است . و سرهنگ استيوارت « 6 » سركنسول شايستهء ما در تبريز راجع به بيشتر فصولى كه شامل شمال آن كشور است ، آقاى سسيل اسميت « 7 » عضو موزهء بريتانيا تفاصيل مربوط به پاسارگاد و تخت جمشيد را كه شخصا هم بازديد كرده
هامش
( 1 ) -A . Houtum Schindler( 2 ) -J . R . Preece( 3 ) -J . J . fahie( 4 ) -Sir . f . Goldsmid( 5 ) -E . C . Ross( 6 ) -Stewart( 7 ) -Cecil Smith