حكومت ( والى ) -
مانند هر شغل يا مقام ديگر در ايران منصب حكومت يا والى قاعدتا به شخصى فروخته مىشود كه مبلغ بيشترى پرداخت كند و مقياسى كه در اين كار معمول است ميزان قدرت توليد يا علت نقصان عايدات و بنابراين ارزش مالى محل مأموريت است . جناب والى كه در مشهد اقامت دارد معمولا يكى از بستگان خانوادهء شاهى يا يكى از افراد سرشناس و از طبقه بالاست در زير نظر او عدهاى فرماندار و بخشدار هستند كه با اختيار و نفوذ متفاوت بر منطقهاى حكومت دارند كه از لحاظ تفاوت وسعت شامل بلوك ، شهرستان و ايالت مىشود بنابر قاعده حق انتخاب كردن اين فرمانداران با خود پادشاه است و حتى اگر احراز مقامى در خانوادهاى موروثى باشد باز صاحب مقام در مقابل خود والى كه مركزش مشهد است مسئول خواهد بود . پائينتر از والى فرمانداران و بخشداران و كدخداياناند كه بوسيلهء مقامات بالاتر منصوب مىشوند و در برابر آنها نيز مسئولاند .
ريشهء مسئله خراسان -
دعاوى متفاوت و منافع مختلفى كه ميان سران طوايف و تيرههاى متعددى است كه در زير فرمان ايشاناند و بالاتر از همه ارتباط حدود هريك از آنها با قلمرو دو دولت بيگانه كه هردو به هيچوجه سر سازش ندارند يعنى روسيه و افغانستان ريشهء داستان خراسان مىباشد و بنابر همين عوامل گوناگون است كه بايد براى درك اصل مسئله و پىبردن به راهحل آن اقدام اساسى به عمل آيد .
ولايت استراباد -
قسمت عمدهء حدود غربى و جنوبى خراسان كه از مناطق مرزى بشمار نمىرود و در مجاورت ولايات ديگر ايران واقع شده است و سكنهء ايرانى دارند و يا پاك خالى از جمعيتاند ، در كار سياست مرزى نقشى ندارند اين اهميت سياسى از ولايت استراباد آغاز مىشود كه اراضى بين خليج استراباد در گوشهء جنوب شرقى بحر خزر و ناحيهء شاهرود و بعلاوه قطعه خاك حاصلخيزى را شامل است كه ميان رودخانهء اترك تا موازى 56 درجه طول جغرافيائى واقع شده است « 1 » كرسى آن
هامش
( 1 ) - مطالب بيشترى در باب ولايت استراباد و وضع و منابع آن و آب و هوا و كرسى آن در فصل راجع به ولايت شمال شرقى ايران بيان خواهد شد خوانندگان به آنجا مراجعه خواهند كرد .
در اينجا موضوع فقط از جهت ارتباطى كه با امور سياسى و سرحدى دارد مطرح مىشود .