هر كه مؤاخذه كند نفس خود را حفظ كند قدر خود را وستوده شود عاقبتهاى كارهاى أو ، « مؤاخذه » بمعنى گرفتن كسيست بر گناهى وبازخواست كردن از أو ، وبعضي از أهل لغت گفتهاند كه « آخذ » بايد گفت نه « واخذ » ، واگر نسبت اين فقرهء مباركه بآن حضرت صلوات اللّه وسلامه عليه صحيح باشد فساد قول أو ظاهر مىشود .
8554
من أهمل نفسه أفسد أمره .
هر كه واگذارد نفس خود را تباه كند كار خود را .
8555
من أظهر فقره أذلّ قدره .
هر كه ظاهر كند درويشى وبىچيزى خود را خوار گرداند قدر خود را .
8556
من قلّ عقله كثر هزله .
هر كه كم باشد عقل أو بسيار باشد هزل أو ، يعنى بازى أو .
8557
من قنع بقسم اللَّه استغنى عن الخلق .
هر كه قانع شود بنصيب خدا بىنياز گردد از خلق ، « بنصيب خدا » يعنى نصيب وبهرهء كه خدا از براي أو تقدير كرده ، وممكن است كه « قسم » بفتح قاف خوانده شود وترجمه اين باشد كه : هر كه قانع شود بقسمت كردن خدا « 1 » .
8558
من اعتزّ بغير الحقّ أذلّه اللَّه بالحقّ .
هر كه عزيز گردد بغير حقّ يعنى از راه غير حقّى ، خوار گرداند أو را خدا بحقّ يعنى بوجه حقّى .
هامش
( 1 ) بنا بر اين قرائت غير از معنى مصدري برخى از معاني ديگر نيز مناسب است ، در أقرب الموارد گفته : « القسم بالفتح مصدر يقال : هذا ينقسم قسمين بفتح القاف إذا أريد المصدر ، وبالكسر إذا أريد النصيب أو الجزء من الشيء المقسوم ، والقسم بالفتح أيضا العطاء ( تا آخر ) پس معنى عطا را نيز مىتوان اراده كرد .