آن شك نمىكنند و در آن جهت حيله نيست ؛ مانند تبديل شدن عصا به مار . زنده كردن مرده و به سخن آوردن جمادات و حيوانات اهلى و درندگان و پرندگان كه پيوسته بوده است و خبر دادن از غيب و انجام خارق العاده مانند قرآن در بلاغتش و باز داشتن مردم از آوردن مثل آن ، اگر چه اكثر مردم با استدلال مىدانند كه قرآن معجزه است . و به اين خاطر ، خداوند متعال در بارهء قوم فرعون كه معجزات حضرت موسى - عليه السّلام - را ديدند فرموده است :
وَ جَحَدُوا بِها وَ اسْتَيْقَنَتْها أَنْفُسُهُمْ ظُلْماً وَ عُلُوًّا
« 1 » .
برهانى قوى در اعجاز قرآن
( 1 ) اگر گفته شود چه چيز موجب انكار شما مىگردد چنانچه دارويى باشد كه اگر به شخصى مرده تزريق شود زنده گردد و اگر در ميان عصا گذاشته شود مار شود و اگر حيوانى آن را بنوشد سخن گويد و اگر انسان آن را بياشامد بليغ شود و به آوردن مانند قرآن قدرت پيدا مىكند ؟
در پاسخ مىگوييم : در اين صورت يا مردم اين دارو را مىتوانند بشناسند يا نمىتوانند ، اگر بتوانند ، بايد دستيابى به آن ممكن باشد و بشود توسط آن با قرآن معارضه كرد كه در اين صورت قرآن نمىتواند معجزه باشد و اگر نشود به آن دست يافت ، پس بايد دستيابى به آن معجزه باشد ؛ زيرا در اين صورت فهميده مىشود كه بايد خداوند مردم را به آن آگاه كند و خداوند نيز جز فرستادهاش كسى را به آن آگاه نمىگرداند و با اين وسيله صدق او فهميده مىشود . و اينكه اين قرآن از جانب خود او نيست بلكه خداوند آن را نازل كرده است .
همين طور دوايى كه بشود با آن مرده را زنده كرد ، در اين صورت آيا دستيابى به آن ممكن است يا نه ؟ اگر دستيابى به آن ممكن نباشد ، آن چيز براى پيامبر و وصى او معجزه مىشود ؛ زيرا دانسته مىشود كه خداوند او را مطلع ساخته است و با اين
هامش
( 1 ) سورهء نمل ، آيهء 14 .