( 1 )
باب نوزدهم : فرق ميان حيله و معجزه
( 2 ) اما بعد از حمد خدايى كه براى تمام مكلفين ميان حقّ و باطل فرق گذاشت و درود بر محمّد و خاندانش آن كسانى كه دين را اعاده كردند همانطور كه زينت به سوى زن تارك زينت ، اعاده شود . پس من آنچه را كه با آن « فرق ميان حيله و معجزه » آشكار مىشود ذكر مىكنم و همچنين چيزى را كه با آن « شعبده از خارق عادت » شناخته مىشود و حقيقت دلالات و علامات براى هر صاحب نظر حقيقتجو را روشن مىكنم و خدا توفيق دهنده و كمككننده است .
( 3 )
حيله و اسباب و آلات آن و چگونگى استفاده از آنها و جهت اعجاز معجزات
( 4 ) بدان حيله اين است كه صاحب آن طورى در ظاهر نشان دهد كه آن گونه نيست و روش آن هم مخفى بماند ؛ مانند گوساله سامرى كه در آن سوراخهايى قرار داد كه باد به آن وارد مىشد و صدا از آن شنيده مىشد .
از جمله اينكه با حركات سريع به بيننده اين گونه نشان دهد كه حيوان را سر بريد ولى در واقع سر او را نبريده است ، بعد اين گونه نشان دهد كه او را زنده كرده است . و شبيه اين جنس از حيلهها « سحر » است .
و معجزات انبيا و اوصيا از اين جنس نيست ؛ زيرا آنچه از معجزات نشان داده مىشود در واقع همانطور هم هست . و عقلا هم مىدانند كه همين طورى است و در