بِالْحَقِّ
« 1 » .
( 1 ) و :
وَ لِأُتِمَّ نِعْمَتِي عَلَيْكُمْ وَ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ كَما أَرْسَلْنا
« 2 » ، اشكال كرده و گفتهاند :
« كما » براى تشبيه دو چيز به هم مىآيد در حالى كه در اينجا دو چيز وجود ندارد كه به هم تشبيه شوند .
پاسخ اينكه : قرآن بر زبان عرب نازل شده و در آن حذف و ايما و اشاره هست ، آيهء
أَنَا النَّذِيرُ الْمُبِينُ
در آن چيزى حذف شده است ، كأنه خداوند فرموده است :
أَنَا النَّذِيرُ الْمُبِينُ
عذابا مثلما أنزل على المقتسمين ، پس « عذاب » حذف شده « و انذار » بر آن دلالت مىكند چنانچه در آيه ديگر فرموده است :
أَنْذَرْتُكُمْ صاعِقَةً مِثْلَ صاعِقَةِ عادٍ وَ ثَمُودَ
« 3 » اگر كسى بخواهد آن آيه را كنار اين آيه بگذارد اين گونه مىشود :
«
أَنَا النَّذِيرُ الْمُبِينُ كَما
انزل على عاد و ثمود » . و مثل اين است خيلى از اشعار عرب و كلماتشان كه حذف شدهاند .
اما آيهء :
كَما أَخْرَجَكَ رَبُّكَ مِنْ بَيْتِكَ بِالْحَقِّ
وقتى كه مسلمانان در جنگ در تقسيم غنيمت اختلاف كردند و با پيامبر مجادله نمودند ، خداوند متعال اين آيه را نازل فرمود :
يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْأَنْفالِ قُلِ الْأَنْفالُ لِلَّهِ وَ الرَّسُولِ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ أَصْلِحُوا ذاتَ بَيْنِكُمْ وَ أَطِيعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ
« 4 » ؛ يعنى خداوند به هر كس بخواهد مىدهد . و از اين به بعد خدا و پيامبر را اطاعت كنيد . اين در اوصاف مؤمنين بود ، آنگاه فرموده است :
كَما أَخْرَجَكَ رَبُّكَ مِنْ بَيْتِكَ بِالْحَقِّ وَ إِنَّ فَرِيقاً مِنَ الْمُؤْمِنِينَ لَكارِهُونَ
« 5 » ؛ يعنى چگونه هنگامى خارج شدن كراهت داشتند هنگام تقسيم غنائم هم كراهت دارند .
امّا آيهء :
وَ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ ، كَما أَرْسَلْنا
؛ يعنى من نعمتم را بر شما كامل مىكنم مثل فرستادن من پيامبرى را به سوى شما كه او را نعمت قرار دادم تا احكام را براى شما بيان كند .
هامش
( 1 ) سورهء انفال ، آيهء 4 و 5 .
( 2 ) سورهء بقره ، آيهء 15 و 151 .
( 3 ) سورهء فصلت ، آيهء 13 .
( 4 ) سورهء انفال ، آيهء 1 .
( 5 ) سورهء انفال ، آيهء 1 و 5 .