ابو بكر جوهرى مى گويد : ابو زيد ، از قول عمر بن عاصم و موسى بن اسماعيل ، از حماد بن سلمه ، از كلبى ، از ابو صالح ، از ام هانى نقل مىكند كه مى گفته است فاطمه عليها السّلام به ابو بكر گفت : هنگامى كه تو بميرى چه كسى از تو ارث مى برد ، گفت : فرزندان و همسرم . فرمود : پس به چه سبب تو بايد به جاى ما از پيامبر ارث ببرى ابو بكر گفت : اى دختر رسول خدا از پدرت خانه و مال و سيم و زرى باقى نمانده است كه ارث برده شود .
فاطمه گفت : سهمى كه خداوند براى ما قرار داده است و اينك در دست تو قرار گرفته است . ابو بكر گفت : من شنيدم پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مى فرمود : « اين روزى و طعمهاى است كه خداوند به ما ارزانى فرموده است و هنگامى كه من مردم ميان همهء مسلمانان خواهد بود . » ابو بكر جوهرى مى گويد : ابو زيد ، از قول ابو بكر بن ابى شيبه ، از محمد بن افضل ، از وليد بن جميع ، از ابو الطفيل براى ما نقل كرد كه مى گفته است ، فاطمه عليها السّلام به ابو بكر پيام فرستاد كه آيا تو از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ميراث مى برى يا خاندان او گفت : نه كه اهل و خاندانش ارث مى برند . فاطمه گفت : پس سهم رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم چه مىشود ابو بكر گفت : من شنيدم كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مى فرمود : « خداوند به پيامبر خويش روزى اى نصيب فرمود . » سپس خداوند او را قبض روح فرمود و آن را براى كسى قرار داد كه پس از پيامبر به حكومت رسد و پس از پيامبر من به ولايت رسيدهام و مى خواهم آن را به مسلمانان برگردانم . فاطمه فرمود : تو خود به آنچه از پيامبر شنيدهاى داناترى .
مى گويم - ابن ابى الحديد - در اين حديث چيز عجيبى ديده مىشود و آن اين است كه فاطمه از ابو بكر مى پرسد : تو از پيامبر ارث مى برى يا خانوادهاش و ابو بكر مى گويد : البته كه خانوادهاش ، و اين دليل بر آن است كه از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ارث برده مىشود و خانوادهاش از او ارث مى برند و اين تصريح مخالف با آن چيزى است كه ابو بكر خود آن را نقل مى كرده است كه « از ما پيامبران ارث برده نمى شود . » وانگهى از اين حديث فهميده مىشود كه ابو بكر از گفتار پيامبر چنين استنباط كرده است كه منظور از پيامبر در عبارت رسول خدا ، خود آن حضرت است و با آنكه به صورت نكره آمده است تصور و برداشت ابو بكر چنان بوده است . همان گونه كه پيامبر ( ص ) در خطبهاى فرمود : « خداوند بندهاى را براى انتخاب دنيا و آنچه در پيشگاه پروردگارش هست مخير فرمود و آن بنده آنچه را كه در پيشگاه خداوند است برگزيد » و ابو بكر گفت : نه كه ما جانهاى خود را فداى تو مى كنيم .
جلوه تاريخ درشرح نهج البلاغه ( فارسى ) — صفحة 98
مساهمون: ابن أبي الحديد
ص٩٨