رازى كتابهاى متعددى در شيمى دارد ، از جمله :
كتاب الاسرار فى الكيمياء - كه كريمونا در اواخر قرن 12 ميلادى آن را ترجمه كرده است و همين كتاب مدتى طولانى در مدارس اروپا مورد اعتماد بود . بيكن اين كتاب را مطالعه و به محتويات آن استشهاد كرده است . « 1 » و كتاب خواص الاشياء و كتاب فى اثقال الادوية المركبة .
علاوه بر اينها ، دوازده كتاب ديگر در صنعت « 2 » « تحويل مادهء پست به طلا يا نقره » دارد و عبارتند از : المدخل التعليمى و الحجر و الاكسير و شرف الصناعة و المدخل البرهانى و الاثبات و التدبير و الترتيب و التدابير و الشواهد و نكث الرموز و المحنة و الحيل .
ديگر كتابى است در اينكه صنعت كيميا به وجود نزديكتر است تا به امتناع و آن را كتاب الاثبات نام نهاده است . « 3 » و كتاب سر الاسرار و كتاب فى محنة الذهب و الفضة و الميزان الطبيعى و غيره از مؤلفات بسيار او . « 4 » پس از او دانشمندانى ديگر آمدند و به كار شيمى همچنين به بحث در وزن مخصوص فلزات اشتغال ورزيدند و در اين كار دقت فراوان كردند تا جايى كه حاصل كوشش امثال بيرونى با نظر علماى جديد چندان اختلافى ندارد .
ابو ريحان بيرونى براى به دست آوردن وزن مخصوص در مرحلهء اول جسم را در هوا وزن مىكرد و سپس همان جسم را در آب وزن مىكرد به اين ترتيب كه جسم منظور را در يك ظرف مخروطى شكل كه در بالاى آن در ارتفاعى معين سوراخ شده بود ، قرار مىداد سپس از روى مقدار آبى كه آن جسم بيرون ريخته بود حجم جسم را معين مىنمود و آب ريخته را هموزن مىكرد و از وزن جسم در هوا و وزن آبى كه در اثر قرار دادن جسم مزبور در ظرف مخروطى شكل به بيرون ريخته مىشد ، وزن مخصوص آن ماده را به دست مىآورد .
اكنون فهرستى از موادى كه وزن مخصوص آن را بيرونى استخراج كرده است و وزنى را كه علماى اخير اروپا بعد از چند قرن از وفات بيرونى با اسباب و آلات جديد و دقيق خود در همان مواد معلوم كردهاند ، ملاحظه خواهيد كرد و خواهيد ديد كه چگونه بيرونى بدون اسباب ، ثقل آنها را معين كرده است به طورى كه تفاوت قابل توجهى بين اين دو استخراج نيست .
هامش
( 1 ) - همان كتاب ، ص 19
( 2 ) - مراد از صنعت ، دانش كيمياست . ويراستار
( 3 ) - عيون الانباء ، ج 2 ، ص 353
( 4 ) - همان كتاب ، ج 2 ، ص 352 - 361