پشيمان شوى . « 1 »
مؤلّف گويد كه : مضمون فقرهء اخير را شيخ نظامى به نظم در آورده ، فرموده :
در سر كارى كه درآيى نخست * رخنهء بيرون شدنش كن درست
تا نكنى جاى قدم استوار * پاى منه در طلب هيچ كار
روايت شده كه شخصى از حضرت رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم درخواست كرد كه او را وصيّتى فرمايد . فرمود : وصيّت مىكنم تو را كه هرگاه خواستى اقدام به امرى كنى تأمّل كنى به عاقبت آن پس اگر رشد و صلاح است اقدام كنى ، و اگر غىّ و ضلالت است اقدام نكنى .
و نيز روايت است كه مردى يهودى از آن حضرت مسألهاى پرسيد ، پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ساعتى مكث كرد ، آنگاه او را جواب داد ، يهودى پرسيد : براى چه مكث فرموديد در چيزى كه مىدانستيد ؟
فرمود : براى توقير و بزرگ داشتن حكمت .
هفتم : قال عليه السّلام : مع التّثبّت تكون السّلامة ،
و مع العجلة تكون النّدامة . و من ابتدأ به عمل فى غير وقته كان بلوغه فى غير حينه . « 2 »
يعنى : حضرت صادق عليه السّلام فرمود : سلامت در تأمّل و تأنّى است ، و با عجله ندامت و پشيمانى است . و كسى كه شروع كند به امرى در غير وقتش ، خواهد بود رسيدن او در غير وقتش ، حاصل آن كه :
مكن در مهمّى كه دارى شتاب * ز راه تأنّى عنان بر متاب
كه اندر تأنّى زيان كس نديد * ز تعجيل بسيار خجلت كشيد
هشتم : فرمود كه : ما دوست مىداريم هر كسى كه بوده باشد عاقل ،
با فهم ، فقيه ، حليم ، مداراكننده ، صبور ، صدوق ، وفاكننده . بدرستى كه حقّ تعالى مخصوص گردانيد پيغمبران عليهم السّلام را به مكارم اخلاق ، پس هر كه داراى آنها باشد
هامش
( 1 ) تحف العقول ، ص 222 و 224 .
( 2 ) خصال ، ص 100 .