فصل چهارم : در ذكر بعضى از مواعظ و كلمات حكمتآميز حضرت ابى جعفر امام محمّد باقر عليه السّلام است كه از تحف العقول نقل شده .
اوّل : قال عليه السّلام : ما شيب شىء بشىء احسن من حلم بعلم . « 1 »
يعنى : حضرت امام محمّد باقر عليه السّلام فرمود : آميخته نشده هيچ چيزى به چيزى كه بهتر باشد از آميختن حلم به علم .
مؤلّف گويد : حلم ، نگاهداشتن نفس است از هيجان غضب ، به آن كه قوّهء غضبيّه او را به آسانى حركت ندهد ، و بىتانّى و تثبّت چيزى از او سر نزند ، و و ارادت مكروههء روزگار او را مضطرب نگرداند :
با تو گويم كه چيست غايت حلم * هر كه زهرت دهد شكر بخشش
كم مباش از درخت سايه فكن * هر كه سنگت زند ثمر بخشش
هر كه بخراشدت جگر به جفا * همچو كان كريم زر بخشش
و بس است در شرافت حلم كه با علم توأم ، و مانند نماز و زكات با هم ذكر مىشود .
دوّم : قال عليه السّلام : الكمال كلّ الكمال : التّفقّه فى الدّين ، و الصّبر على النّائبة ، و تقدير المعيشة . « 2 »
هامش
( 1 ) تحف العقول ، ص 213 ؛ الارشاد مفيد ، ج 2 ، ص 167 ؛ خصال ، ج 1 ، ص 4 با اختلاف اندك .
( 2 ) تحف العقول ، ص 213 .