رفت ، ديگر باره از پشت ايشان در آمد و بر ايشان حمله كرد . لشكر از ترس براى او كوچه مىدادند تا به مكان اوّل خود عود نمود و دو سه كرّت اين چنين حمله كرد ، لشكر شاه هزيمتى شنيع نمودند و علىّ بن زيد فتح كرد ، و ببود تا در ايّام معتمد در بصره ناجم او را با طاهر بن محمّد بن ابو القاسم بن حمزة بن حسن بن عبيد اللّه بن العبّاس ابن امير المؤمنين عليه السّلام و طاهر بن احمد بن القاسم بن محمّد بن القاسم بن الحسن بن زيد بن الحسن بن علىّ بن ابى طالب عليه السّلام گردن زد .
ذكر احمد بن عيسى ابن زيد و ناجم صاحب زنج
: احمد بن عيسى بن زيد مردى عالم و فقيه و بزرگ و زاهد و صاحب كتابى در فقه بوده . و مادرش عاتكه دختر فضل بن عبد الرّحمن بن عبّاس بن ربيعة بن حارث بن عبد المطلّب هاشميّه بوده و تولدش در سال يك صد و پنجاه و هشتم و وفاتش در سال دويست و چهلم روى داد . در پايان روزگار نابينا گشت و چنان كه در ذيل وفات پدرش عيسى اشارت رفت از آن هنگام كه او را به مهدى تسليم كردند در دار الخلافه مىزيست تا زمان رشيد . صاحب عمدة الطالب گفته كه نزد رشيد مىزيست تا كبير شد و خروج نمود ، پس او را مأخوذ و محبوس داشتند ، پس خلاص گشت و پنهان گرديد و ببود تا در بصره وفات نمود و اين هنگام روزگارش از هشتاد سال گذشته بود و از اين روى او را مخفى مىناميدند . ( انتهى ) . « 1 »
و زوجهاش خديجه دختر علىّ بن عمر بن علىّ بن الحسين عليه السّلام است . و او مادر محمّد پسرش است كه مردى وجيه و فاضل بوده و در بغداد در حبس وفات كرده .
مؤلف گويد : از كسانى كه خود را به احمد مختفى نسبت داده ، صاحب زنج « 2 » است ، ادّعا مىكرده كه من على بن محمّد بن احمد بن عيسى بن زيد بن علىّ بن
هامش
( 1 ) عمدة الطالب ، ص 290 .
( 2 ) مؤلّف محترم در تتمة المنتهى ، ص 345 نيز به صاحب زنج پرداخته و ما مأخذ سخنان ايشان را در آنجا ذكر خواهيم كرد .