مالك بلاد ديلم ، و طود العلم ، و العالم العليم ، صاحب مؤلّفات كثيره از جملهء صد مسأله كه سيّد مرتضى رضى اللّه عنه او را تصحيح فرموده و ناصريّات نام نهاده . و ديگر كتاب انساب الأئمة عليهم السّلام و مواليد ايشان و دو كتاب در امامت و غير ذلك .
در سنهء سى صد و يك به طبرستان در آمد و سه سال و سه ماه مالك طبرستان شد . و النّاصر للحقّ لقب يافت ، و مردمان به دست او مسلمانى گرفتند ، و كارش سخت عظيم گرديد و در سى صد و چهارم در آمل بمرد و نود و نه سال ، و به قولى نود و پنج سال عمر كرد .
و غير از پسرش احمد پسرى ديگر داشته مسمّى به ابى الحسن على به مذهب اماميّه بوده و زيديّه را هجو مىنموده ، و نقض كرده بر عبد اللّه معزّ در قصايدش در ذمّ علويّين .
مسعودى در مروج الذّهب گفته : در سنهء سى صد و يك حسن بن على اطروش در بلاد طبرستان و ديلم ظهور كرد و مسوده را از آنجا بيرون كرد ، و اطروش مذكور مردى عالم و با فهم و عارف به آراء و نحل بود و در ديلم مدّتى اقامت داشت و مردم ديلم كافر و مجوس بودند اطروش ايشان را به خداى خواند ، آن جماعت به دست او مسلمان شدند و در ديلم مسجدها بنيان كرد . « 1 » انتهى .
[ مادر سيد رضى و مرتضى ]
و بالجمله ، فاطمه والدهء سيّدين ظاهرا همان است كه شيخ مفيد ( ره ) براى او كتاب احكام النّساء تأليف نموده ، و از آن مخدّره به سيّدهء جليلهء فاضله - ادام اللّه اعزازها - تعبير فرموده . « 2 »
و هم در كتب معتبره نقل شده كه شيخ مفيد ( ره ) شبى در عالم رؤيا ديد كه حضرت فاطمه عليها السّلام وارد شد بر او در مسجدش با دو نور ديدهاش حسن و
هامش
( 1 ) مروج الذهب ، ج 4 ، ص 278 .
( 2 ) مستدرك الوسائل ، ج 3 ، ص 516 .