الشّأن و بزرگ مرتبه بوده . و كافى است در اين باب ، آن كه عالم جليل ، و محدّث نبيل ، و فقيه نبيه ، و ثقهء ثبت معتمد ، حافظ ، صدوق ، شيخ منتجب الدّين « 1 » كه شيخ اصحاب و يگانهء عصر خود بوده و وفاتش در سنهء پانصد و هشتاد و پنج واقع شده ، كتاب فهرست خود را با كتاب الأربعين عن الاربعين من الاربعين فى فضائل امير المؤمنين عليه السّلام به جهت آن جناب تصنيف كرده و در فهرست در باب « ياء » فرموده : سيّد اجلّ مرتضى عزّ الدّين يحيى بن محمّد بن على بن المطهّر ابو القاسم نقيب طالبيّين است و در عراق عالم فاضل كبير است ، رحاى تشيّع براى او دور مىزند ، متّع اللّه المسلمين و الاسلام به طول بقائه . روايت مىكند احاديث را از والد سعيدش شرف الدّين محمّد و از مشايخش - قدس اللّه ارواحهم - ، « 2 » و در اوّل فهرست مدح بسيار از آن جناب نموده از جمله فرموده در حق او : سلطان عترت طاهره ، رئيس رؤساى شيعه ، صدر علماء عراق ، قدوة الأكابر ، حجّة اللّه على الخلق ، ذى الشّرفين ، كريم الطّرفين ، سيّد امراء السّادات شرقا و غربا ، ملك السّادة و منبع السّعادة و كهف الأمّة و سراج الملّة و عضو من اعضاء الرّسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و جزء من اجزاء الوصيّ و البتول الى غير ذلك .
و از فرزندان احمد الدّخّ ابو جعفر محمّد بن احمد معروف به كوكبى است و از وى عقب به جاى ماند .
از جملهء ايشان ابو الحسن احمد بن على بن محمّد كوكبى است . و او نقيب الفقهاء بغداد در روزگار معزّ الدّولهء بويهى بود .
و از جملهء ايشان ابو عبد اللّه جعفر بن احمد الدّخّ است و او را عقب بود .
و از جمله ايشان الشّريف النسّابة ابو القاسم حسين بن جعفر الأحول بن الحسين بن جعفر مذكور است كه معروف بوده به اين خدّاع ، و خداع زنى بود كه جدّش
هامش
( 1 ) شرح حال او در منابع بسيارى آمده است از جمله نك : لؤلؤ البحرين ، ص 235 ، فوائد الرضوية ، ج 1 ، ص 309 ؛ روضات ، ج 4 ، ص 316 .
( 2 ) الفهرست ، ص 131 ، ش 538 .