فصل اوّل : در بيان ولادت و اسم و لقب و كنيت آن جناب است
[ تاريخ ميلاد ]
بدان كه در تاريخ ميلاد آن حضرت اختلاف بسيار است و شايد اصحّ اقوال نيمهء جمادى الأولى سنهء سى و شش « 1 » و يا پنجم سنهء سى و هشت بوده باشد . « 2 »
والدهء مكرّمهء آن حضرت ، عليا مخدّره شهربانو دختر يزدجرد بن شهريار بن پرويز بن هرمز بن انوشيروان پادشاه « 3 » عجم بوده ، و بعضى به جاى شهربانو ، شاه زنان « 4 » گفتهاند .
هامش
( 1 ) نك : حدائق الرياض به نقل از الاقبال ، ص 621 ؛ مصباح المتهجد ، ص 733 ؛ بحار الأنوار ، ج 46 ، ص 14 ، ح 30 ؛ جلاء العيون ، ص 831 ؛ العدد القويه ، ص 55 .
( 2 ) نك : الكافى ، ج 1 ، ص 466 ؛ التهذيب ، ج 6 ، ص 77 ؛ كشف الغمه ، ج 2 ، ص 105 ؛ مناقب ابن شهر آشوب ، ج 4 ، ص 175 ؛ روضة الواعظين ، ص 242 ؛ الفصول المهمة ، ص 183 .
( 3 ) برخى از كسانى كه مادر امام سجاد عليه السّلام را دخت پادشاه عجم دانستهاند :
جابر بن عبد اللّه انصارى ؛ ابو الاسود دئلى ؛ ابن كلبى ( م 206 ) نك المناقب ، ج 3 ، ص 208 ؛ أصمعى ( م 213 و يا 217 ) ؛ مبرّد ( م 285 ) ؛ صفّار ( م 290 ) ؛ على بن محمّد بن عبد اللّه ؛ ابن ابى الثلج بغدادى ( م 325 ) ( نك : تاريخ الائمة ، ص 24 ) ؛ كلينى ( م 329 ) نك : الكافى ، ج 1 ، ص 466 ؛ نوبختى ؛ مسعودى نك : اثبات الوصية ، ص 168 ؛ شيخ صدوق ؛ شيخ مفيد نك : الارشاد ؛ محمّد بن جرير طبرى ؛ شيخ طوسى نك : التهذيب ، ج 6 ، ص 77 ؛ راغب اصفهانى ( م 502 ) ؛ زمخشرى ( م 537 ) فضل بن حسن طبرسى نك : اعلام الورى و ديگرانى كه نامشان در كتاب خلاصة البيان فى احوال شاه زنان آمده است . و نيز نك : سفينة البحار ، ج 2 ، ص 233 .
( 4 ) از جمله نك : تاريخ الائمه از ابن ابى الثلج ، ص 24 ؛ التهذيب ، ج 6 ، ص 77 ؛ اعلام الورى ، ص 256 ؛ جامع المقال ، ص 188 .