به هر صورت جايز نيست تمسّك در اباحه به اين كه مقدّمهء امر غير حرام است .
و آنچه از كلام او ظاهر مىشود كه فرموده در مراثى طرب نيست ، نظر به مثل مراثى متعارفه نزد اهل ديانت است كه مقصود ايشان از مرثيه جز تفجّع نيست . و گويا حادث نشده بوده در عصر او مراثى آن چنانى كه اكتفا مىكنند اهل لهو و خوشگذرانها از مردان و زنان به آن مراثى از حضور مجالس لهو و ضرب اعواد و اوتار و تغنّى به قصب و مزمار ، چنانچه شايع است در زمان ما ، و چنانچه خبر داده پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم به نظير او در آنجا كه فرمود :
يتّخذون القرآن مزامير . « 1 »
چنانچه زيارت حضرت سيّد الشّهداء عليه السّلام ، سفرش از اسفار لهو و نزهت شده براى كثيرى از مترفين .
و همانا پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم خبر داده به نظير او در سفر حجّ و فرموده : اغنياى امّت من براى نزهت حجّ مىكنند ، و اوساط براى تجارت ، و فقرا براى سمعه . و گويا كلام آن حضرت مثل كتاب عزيز است كه وارد است در موردى و جارى است در نظير او » .
تا اينجا است ترجمهء عبارت مكاسب شيخ قدّس اللّه نفسه و روّح رمسه . « 2 »
و چون عموم اهل اين ملّت ، از عالم و عامى كلام اين پيشواى مقدّم و قدوهء معظم را جارى مجراى نصوص مىدانند خوب است ، تأمّل كرده دستور العمل سلوك و سرمشق رفتار خود كنند ، و از اين قرار قدمى تخطّى روا ندارند .
و از اعظم مصائب اسلام كه مؤمن غيور اگر از شدّت اين مصيبت جان بدهد ملوم نيست ، اين است كه مردم لهو طلب و هواپرست اسماء اهل بيت طهارت عليهم السّلام را كه خدايشان در قرآن به كرامت و بزرگى ستوده ، مثل زينب عليها السّلام و سكينه عليها السّلام در آلات لهو و لعب مىبرند ، و براى اسماء گروهى كه در اغانى و مثالث و مثانى بايد برده شود ، مثل ليلى و سلمى برده تكرار مىنمايند ، و تذكّر مصائب آن رسول را به
هامش
( 1 ) عيون الاخبار ، ج 2 ، ص 42 ؛ بحار الأنوار ، ج 89 ، ص 194 ، ط بيروت ؛ وسائل ، ج 12 ، ص 230 .
( 2 ) مكاسب ، باب الغناء .