متعصّب هستند در شب نواى نوحهسرايى و اصوات اطفال شنيدم ، از كودكى از اهل آنجا پرسيدم چه خبر است ؟
زبان عربى به من جواب گفت : ينوحون على السّيّد المظلوم .
گفتم : سيّد مظلوم كيست ؟
گفت : سيّدنا الحسين عليه السّلام .
و در بقيّهء ايّام عاشورا كه در كردستان بودم ديدم بياباننشينان كه از مراسم شريعت آگاهى ندارند همه دسته شدهاند فرياد يا حسين آنها به فلك مىرود .
و نعم ما قيل :
سرتاسر دشت خاوران سنگى نيست * كز خون دل و ديده بر او رنگى نيست
در هيچ زمين و هيچ فرسنگى نيست * كز دست غمت نشسته دلتنگى نيست
انتهى و اعجب از اين ، تأثير مصيبت آن حضرت است در جمادات و نباتات و حيوانات ، چنانچه اخبار كثيره دلالت دارد بر اين كه كليه موجودات بر مصيبت جان گداز سيّد مظلومان متألّم شدند و هر يك بر وضع مترقّب از خود گريه كردند و انقلابات كليه در اجزاء عالم امكان دست داد به واسطهء ارتباط واقعى و مناسبت حقيقى كه عبارت از تلقّى فى فيض الهى است به واسطهء آن وجود مقدّس و استمداد از بركات آن ذات همايون در نيل ترقّيات مترقبهء هر يك در كمال طبيعى خود كه با آن جناب دارند و او بر وجهى نمودار شد كه پرده بر روى كار نتوان كشيد ، و دوست و دشمن و مؤمن و برهمن همه شهادت دادند و مشاهده كردند .
و چون استيفاى اين اخبار مستدعى وضع كتابى است مستقل ، و نقل جزئى از آن نيز در اين مختصر شايسته نيست لهذا به حاصل بعضى از آن اخبار و آثار اشاره مىكنيم .
از حضرت باقر العلوم عليه السّلام مروى است كه گريستند آدميان و جنيان و مرغان و