بودم ، آن را هم خوره بندى مىكردم ، زيرا كه شهرها وبخشها بسيار دارد ومانند هيطل است بلكه پرمايهتر . از شهرهاى اسلام نيز اندكى ماند كه نياوردم چون نمىشناختم . اندلس همانند طرف آفريقائى دريا است يا نزديك بدانست . ابن خردادبه گويد : چهل شهر است ، يعنى نامدارهايشان . *
17 - اقليمهاى جهان « 1 »
بدانكه : هر كس در اين دانش تأليف كرده است اقليمها را چهارده تا برشمرده كه هفت تا آشكار وآباد وهفت تا ويرانهاند . از برخى ستاره شناسان شنيدم گفت : همهء خلق در مغرب زندگى مىكنند ودر مشرق از شدت گرما كسى زيست نمىكند ، وديگرى مىگفت : اين از شدت سرما است . مىگويند : از باختر دور تا آبادانى تركستان دور ، ششصد فرسنگ راه راست مىباشد بي پيچ وخم . اين نيز از سخن نويسندگان ياد شده در بالا است . من آن را در اينجا از كتابهاى ايشان واز منجمانى بزرگ كه ملاقاة كردهام نقل مىكنم ، زيرا اين علم در قبله شناسى وشناخت جاى اقليمها نسبت به آن ، مورد نياز مىباشد . من بسيار مردم را ديدم كه در سوى قبله اختلاف وكشاكش دارند . اگر ايشان راه آن را مىشناختند اختلاف نمىداشتند وكار گذشتگان را فراموش
هامش
( 1 ) مؤلّف مقدسي در اينجا به پيروى از هرمسيان عدد چهارده را براي تقسيم جغرافيائى اقليمها 7 در خشكى و 7 زير آب بكار برده است . در ص 14 وى تنها كشور اسلام را به چهارده إقليم ، 6 عربى بخش أول كتاب و 8 عجمي بخش دوم تقسيم نموده است ودر چ ع 402 : 16 - 18 به پيروى از ايرانيان در برابر هفت إقليم طبيعي جهان از إقليم هشتم متافيزيك ( شايد هورقليا ) ياد كرده است .