ابو طالب بن عبد المطلب است كه از همگان دادرس تر و خردمندتر و خوش نفس تر و حمايت كنندهتر است . پيامبر ( ص ) را در قبال تمام قريش حمايت كرد و سپس بنى هاشم و بنى مطلب و برادر زادگان خود را از خواهر زادگان خويش يعنى بنى مخزوم حفظ كرد و او يكى از كسانى است كه در عين تنگدستى و بينوايى سيادت و سالارى كردهاند . ابو طالب در عين حال شاعرى توانا و خطيبى سخن آور است . و چه كسى مىتواند با فرزندان ابو طالب مفاخره كند كه مادرشان فاطمه دختر اسد بن هاشم است و او نخستين زن هاشمى است كه براى شوهرى هاشمى فرزند آورده است و آن بانو كسى است كه پيامبر ( ص ) در دامنش پرورش يافته است و آن حضرت او را مادر صدا مى كرد و خود براى خاك سپردنش در گور او رفت و حقوق او را همچون حقوق مادر رعايت مى فرمود ، چه كسى مىتواند در شرف همتاى مردانى شود كه از سوى پدر و مادر به هاشم نسب مى رسانند .
گويند ، و از شگفتيها اين است ، كه او چهار پسر آورده است كه هر يك از ديگرى ده سال بزرگتر بوده است ، طالب و عقيل و جعفر و على . و چه كسى از قريش و غير قريش مىتواند همچون بنى طالب ده پشت پياپى را بشمرد كه هر يك عالم و زاهد و پارسا و شجاع و بخشنده و پاك سرشت و پاكيزه باشند . برخى از ايشان خليفه و برخى شايسته آن مقام بودهاند و ايشان عبارتند از حسن بن على بن محمد بن على بن موسى بن جعفر بن محمد بن على بن حسين بن على ، عليهم السلام ، و چنين فضيلتى براى هيچ خاندانى از عرب و عجم فراهم نمى شود .
بنى هاشم به بنى اميه مى گويند و اگر شما به اين موضوع مباهات مى كنيد كه عبد الله بن يزيد از شماست ، در پاسخ مى گوييم حسين بن على ، كه سرور جوانان بهشت است ، از ماست ، كه از همهء مردم گرامى تر و پاكيزهتر است . علاوه بر آن دليرى و بينش و فقه و صبر و حلم و عزّت نفس را داراست و برادرش حسن نيز سرور جوانان بهشت و از همهء مردم بلند مرتبهتر و از نظر خلق و خوى و شكل ظاهرى شبيهترين افراد به رسول خداوند است و پدرشان على بن ابى طالب ( ع ) است .
شيخ ما ابو عثمان جاحظ مى گويد : على چنان كسى است كه ترك مدح و وصف او رساتر از توصيف اوست و اين كتاب را گنجايش آن نيست و نياز به تأليف كتابى مخصوص دارد . عموى حسن و حسين جعفر ذو الجناحين و مادرشان فاطمه و مادر بزرگ ايشان خديجه و داييهاى ايشان قاسم و عبد الله و ابراهيم و خالههاى ايشان زينب و رقيه و ام كلثوم و مادر بزرگهاى ديگرشان آمنه دختر وهب يعنى مادر پيامبر ( ص )
جلوه تاريخ درشرح نهج البلاغه ( فارسى ) — صفحة 419
مساهمون: ابن أبي الحديد
ص٤١٩