مروان بن حكم بن ابى العاص بن امية بن عبد شمس بن عبد مناف بن قصى از خاندان ماست و يزيد خليفهاى است كه نسل چهارم است و پدر و پدر بزرگ و جدش مروان هم خليفه بودهاند ، در پاسخ ايشان مى گوييم كه بنى هاشم ، واثق پسر معتصم پسر هارون پسر مهدى پسر منصور را دارند - پنج پشت - و منصور پسر محمد كامل و او پسر على سجّاد است كه در هر شبانه روز هزار ركعت نماز مى گزارد و به سبب عبادت و فضيلت به سجاد مشهور شد و او زيباترين فرد قريش و خوش چهرهترين آنان بود . او شبى كه على بن ابى طالب ( ع ) كشته شد متولد شد و نام و كنيهء آن حضرت را بر او نهادند و بعدها عبد الملك مروان به او گفت : نه ، به خدا سوگند كه اين نام و كنيه را براى تو تحمل نمى كنم ، بايد يكى را تغيير دهى . او كنيهء خود را به ابو محمد تغيير داد و او فرزند عبد الله است كه درياى علم و دانشمند قريش و فقيه در دين و معلم تأويل بوده است و او پسر عباس است كه خردمند و بردبار قريش بوده است و او پسر شيبة الحمد است كه همان عبد المطلّب و سرور همهء ساكنان وادى است و او پسر عمرو است كه همان هاشمى است كه براى مردم تريد فراهم مى كرد و هموست كه از شدت زيبايى به قمر معروف بوده است و همگان به او اقتدا مى كردهاند و از رأى او هدايت مى شدهاند ، و او پسر مغيره است كه همان عبد مناف است و او پسر زيد است كه بيشتر به قصّى و مجمّع معروف بوده است ، سيزده پشت كه همگى سرور و سالار بودهاند .
هيچ يك از آنان از سرورى محروم نشدهاند و از رسيدن به غايت و نهايت بزرگى باز نماندهاند ، و هيچ يك از ايشان نيست مگر اينكه ملقب به لقبى است كه از كردار پسنديده يا سرشت پاك او مشتق است و كسى از اين سيزده نسل نيست مگر آنكه خليفه يا از لحاظ مقام همچون خليفه است و در روزگاران گذشته سرور و سالار و زاهد نامدار و فقيه گرانقدر و خردمند باوقار بوده است و اين موضوع براى هيچ كس جز ايشان فراهم نيست . وانگهى پنج پشت خليفهاند و اين بيشتر از چيزى است كه بنى اميه بر شمردهاند ، لذا مروان كجا قابل مقايسه با منصور است كه منصور همهء سرزمينها و اقطار را به تصرف خويش درآورد و بيست و دو سال همهء اطراف را در اختيار داشت و حال آنكه خلافت مروان آنچنان نبوده است . فقط نه ماه خلافت كرد و سپس همسرش عاتكه دختر يزيد بن معاويه از اين جهت كه به خالد
جلوه تاريخ درشرح نهج البلاغه ( فارسى ) — صفحة 395
مساهمون: ابن أبي الحديد
ص٣٩٥