كه در مكه آب شيرين به مردم آشامانيد و در خانهء كعبه را زرين ساخت عبد المطلب بود .
زبير بن بكّار مى گويد : هر چند قريش مردمى بازرگان بودند ولى منطقه بازرگانى ايشان از مكه تجاوز نمى كرد و اين اقوام غير عرب بودند كه براى ايشان كالا مى آوردند و قريش آن را از ايشان مى خريد و سپس ميان خود يا به اعراب اطراف مكه مى فروخت ، تا آنكه هاشم بن عبد مناف به شام رفت و در سرزمين قيصر فرود آمد و هر روز گوسپندى مى كشت و ديگى آكنده از تريد فراهم مى ساخت و مردم را دعوت مى كرد و از آن مى خوردند . هاشم از لحاظ زيبايى و اندام در حد كمال بود . به قيصر گفته شد كه جوانى از قريش اينجا آمده است كه نخست نان را ريز مىكند و سپس بر آن آب گوشت مى ريزد و گوشت بر آن مى نهد و مردم را به غذا خوردن فرا مى خواند . گويد : روميها و افراد غير عرب آب گوشت را در بشقاب مى ريختند و سپس گوشت را چون خورشت در آن مى نهادند . قيصر هاشم را احضار كرد و چون او را ديد و با او سخن گفت شيفته هاشم شد و گاهى به او پيام مى داد كه به حضورش برود و هاشم چنان مى كرد . هاشم چون توجه قيصر را ديد از او خواست اجازه دهد كه قريش براى بازرگانى به سرزمين او بروند و براى آنان امان نامهاى بنويسد و قيصر چنان كرد . بدين گونه بود كه هاشم ميان قريش بلند مرتبه شد . زبير بن بكّار مى گويد : هاشم روز اول ذى حجه صبح زود برمى خواست و در حالى كه كنار در كعبه به ديوار تكيه مى داد ، براى مردم سخنرانى مى كرد و مى گفت : اى گروه قريش شما سروران عرب و از همهء اعراب زيباروى تر و خردمندتر و والاتبارتر هستيد و از لحاظ پيوند خويشاوندى از همگان به يكديگر نزديكتريد .
اى گروه قريش شما همسايگان خانهء خداييد ، خداوند با ولايت خويش شما را گرامى داشته است و از ميان همه فرزندان اسماعيل شما را به همسايگى و پناه خويش ويژه فرموده است و به بهترين صورت حق همسايگى و پناهندگى را نسبت به شما رعايت فرموده است . اينك ميهمانان و زايران خانهء او را گرامى داريد كه از هر شهر و ديار خاك آلوده و موى ژوليده به شهر شما مى آيند و سوگند به پروردگار اين خانه كه اگر ثروت من تكافوى اين كار را مى كرد زحمت آن را از شما كفايت مى كرد و اينك من مقدارى از اموال حلال و پاكيزهء خود را كه به ستم و با قطع پيوند خويشاوندى فراهم نشده است و به حرام آميخته نيست ، براى پذيرايى حاجيان كنار مى گذارم و هر يك از شما هم كه مى خواهد چنين كند ، انجام دهد .
فقط شما را به احترام اين خانه سوگند مى دهم و از شما مى خواهم كه هيچ كس از شما براى گرامى داشتن و ضيافت زايران خانهء خدا جز مال حلال نپردازد ، اموالى را بدهد كه با
جلوه تاريخ درشرح نهج البلاغه ( فارسى ) — صفحة 374
مساهمون: ابن أبي الحديد
ص٣٧٤