پيامبر ( ص ) شخص تكذيب كنندهاى از بنى عبد شمس را قرار دهد ، و بدون دقت گفته است مكذب هر كس از قريش است كه با ستيز پيامبر را تكذيب كند و حال آنكه چنان نيست كه در قبال هر تكذيب كننده از قريش معاويه سرزنش شود . راوندى گفته است : منظور از اسد الاحلاف ، اسد بن عبد العزى است و اين مايهء نكوهش معاويه نيست ، وانگهى خاندان عبد مناف هم در آن پيمان - حلف المطيبين - بودهاند و على و معاويه هر دو از خاندان عبد مناف اند ، ولى راوندى با عرضه داشتن مطالبى كه نمى داند بر خود ستم روا مى دارد .
منظور از اين سخن على ( ع ) كه فرموده است : « و دو سرور جوانان بهشت از ما هستند » يعنى حسن و حسين ، عليهما السلام ، و اينكه فرموده است : « و كودكان آتش از شمااند . » مقصود همان سخن پيامبر ( ص ) هنگام اعدام كردن عقبة بن ابى معيط در جنگ بدر است . عقبة بن ابى معيط براى جلب عطوفت پيامبر گفت : اى محمد چه كسى براى كودكان من خواهد بود و پيامبر فرمود : آتش . عقبة از خاندان عبد شمس است و چون راوندى ندانسته است كه مراد از اين سخن چيست ، گفته است كودكان آتش يعنى فرزندان كوچك مروان بن حكم كه به هنگام بلوغ كافر و دوزخى شدند و هنگامى كه پيامبر ( ص ) اين سخن را فرمود آنان كوچك بودند و سپس بزرگ شدند و كفر را برگزيدند . شبههاى نيست كه راوندى پيش از خود هر گونه كه مى خواهد سخن مى گويد . و اينكه على ( ع ) فرموده است : « بهترين زنان جهانيان از ماست » يعنى فاطمه ، عليها السلام ، كه پيامبر ( ص ) در اين مورد نص صريح فرموده است و هيچ خلافى در آن نيست . و اينكه فرموده است : « حمالة الحطب از شماست » يعنى ام جميل دختر حرب بن اميه همسر ابو لهب كه در مورد او نصّ قرآنى وارد شده است .
و سپس مى فرمايد : « به ضميمهء موارد بسيار ديگر كه به سود ما و زيان شماست » يعنى اگر بخواهم مى توانم بسيارى از اين موارد را بگويم ولى به همين مقدار كه گفتم بسنده مى كنم .
[ ابن ابى الحديد سپس مبحث مفصل زير را آورده است كه به ترجمهء مطالب تاريخى و نمونههايى از شعرها مى پردازيم . ]
جلوه تاريخ درشرح نهج البلاغه ( فارسى ) — صفحة 362
مساهمون: ابن أبي الحديد
ص٣٦٢