كرده بودند قطع فرمود و سپاس خداوند پروردگار جهانيان را . » اى مردم همانا خداوند فرمان داده كه اطاعت شود و دستور داده كه بايد اجرا شود و حكم فرموده كه بايد به كار بسته شود ، و خداوند متعال چنين فرموده است : « همانا خداوند كافران را لعنت فرموده و براى آنان آتش دوزخ را آماده كرده است » و نيز فرموده است : « آنان را خداوند لعنت مىكند و لعنت كنندگان آنان را لعنت مى كنند . » بنابراين اى مردم آن كسانى را كه خداوند و پيامبرش لعنت كردهاند ، لعنت كنيد و از كسانى دورى بجوييد كه به قرب به خداوند دست نمى يابيد مگر به دورى گزيدن از ايشان . بار خدايا ابو سفيان بن حرب بن اميه و معاوية بن ابى سفيان و يزيد بن معاويه و مروان بن حكم و پسران او و فرزند زادگانش را لعنت فرماى . بار خدايا پيشوايان كفر و رهبران گمراهى و دشمنان دين و پيكار كنندگان با پيامبر و تعطيل كنندگان احكام و تغيير دهندگان كتاب و ريزندگان خون حرام را لعنت فرماى . بار خدايا ما از دوستى با دشمنان تو و از چشم پوشى براى گنهكاران به سوى تو تبرى مى جوييم ، همان گونه كه خود فرمودهاى : « گروهى را كه به خدا و روز رستاخيز گرويدهاند نخواهى يافت كه با ستيزگران خدا و رسولش دوستى كنند . » اى مردم حق را بشناسيد تا اهل آن را بشناسيد و راههاى گمراهى را بنگريد تا رهروان آن را بشناسيد ، آنجا كه خدايتان فرمان درنگ داده است ، درنگ كنيد و آنچه را خدايتان فرمان داده است انجام دهيد . امير مؤمنان براى شما از خداوند يارى مى جويد و توفيق شما را از پيشگاهش مسألت مىكند و براى هدايت شما به خداوند اميد مى بندد و خدايش بسنده است و بر او توكل مىكند و به نيرويى جز خداوند برتر و بزرگ نيست . » مى گويد [ ابن ابى الحديد ] : طبرى اين را همين گونه و به صورت نامه آورده است ولى به عقيدهء من اين خطبه است ، زيرا آنچه را بخوانند و براى مردم خوانده شود خطبه است و نامه نيست . نامه مطلبى است كه براى اميرى يا كارگزارى يا نظاير آنها نوشته شود ، البته گاهى نامهاى را بر منبر مى خوانند كه در اين صورت به منزلهء خطبه است و در واقع خطبه نيست بلكه نامهاى است كه براى مردم خوانده مىشود . شايد مطالب اين سخن به
جلوه تاريخ درشرح نهج البلاغه ( فارسى ) — صفحة 356
مساهمون: ابن أبي الحديد
ص٣٥٦