صفين در برابر و رديف معاوية قرار گرفته است ناچار شده است هاشم را رديف و برابر امية بن عبد شمس قرار دهد .
مى گويد [ ابن ابى الحديد ] : على ( ع ) در اين سخن خود تعريض زده و فرموده است : « مهاجر همچون اسير آزاد شده نيست . » و ممكن است بپرسى مگر معاويه از طلقاء - اسيران آزاد شده - بوده است ، مى گويم آرى ، هر كس كه رسول خدا ( ص ) در مكه با شمشير بر او وارد شده باشد در واقع برده و اسير بوده است و هر كس از آن گروه را كه بر او منّت نهاده و آزادش فرموده است ، چه اسلام آورده باشد مانند معاوية و چه اسلام نياورده باشد مانند صفوان بن اميه ، همگى از بردگان آزاد شده - طلقاء - شمرده مى شوند ، و همين گونهاند همهء كسانى كه در جنگهاى پيامبر ( ص ) اسير شدهاند و پيامبر با گرفتن فديه نظير سهيل بن عمرو يا بدون گرفتن فديه نظير ابو عزه جمحى آنان را آزاد فرموده است يا اسيرى را با آنان مبادله فرموده است نظير عمرو بن ابى سفيان . همهء آنان در زمرهء بردگان آزاد شده به شمار مى آيند .
مى گويد [ ابن ابى الحديد ] : اگر بپرسى معنى اين گفتار على ( ع ) چيست كه فرموده است « و لا الصريح كاللصيق » ( آن كه والاتبار و نژاده است چون وابسته و خود را چسبانده نيست ) آيا در نسب معاويه شبههاى است كه على ( ع ) اين سخن را به او مى گويد مى گويم هرگز على ( ع ) اين موضوع را اراده نفرموده است ، بلكه منظور نسبت به اسلام است .
صريح يعنى كسى كه از روى اعتقاد و اخلاص اسلام آورده است و لصيق كسى است كه زير شمشير و براى منافع دنيايى مسلمان شده است و در چند جمله بعد تصريح فرموده و گفته است شما از كسانى هستيد كه يا از بيم يا براى دنيا مسلمان شدهايد . و اگر بگويى معنى اين گفتار على ( ع ) چيست كه فرموده است : « چه بد پسرى است پسرى كه از نياكانى پيروى كند كه در آتش دوزخ درافتادهاند » . مگر مسلمان را به كفر نياكانش سرزنش مى كنند مى گويم آرى ، در صورتى كه از آثار نياكان خود پيروى كند و روش ايشان را داشته باشد و امير المؤمنين معاويه را از اين جهت سرزنش نفرموده است كه نياكانش كافرند ، بلكه از اين جهت كه پيرو ايشان است سرزنش كرده است .
جلوه تاريخ درشرح نهج البلاغه ( فارسى ) — صفحة 325
مساهمون: ابن أبي الحديد
ص٣٢٥