رساندند و گروهى از پير مردان و بزرگان افسانه سرا را ديدند و اين خبر را به آنان دادند .
ايشان گفتند : اگر اينچنين كه مى گوييد بوده است ، محمد و يارانش را حنيفيان مى نامند .
گويد : هيچ يك از جوانانى كه در ذو طوى بودند باقى نماند مگر آنكه از ترس تب برآورد . دو يا سه شب بيشتر نگذشت كه حيسمان خزاعى خبر اهل بدر و كسانى را كه كشته شده بودند آورد . او شروع به خبر دادن كرد و گفت : عتبه و شيبه پسران ربيعه كشته شدند و دو پسر حجاج و ابو البخترى و زمعة بن اسود كشته شدند . گويد : در آن هنگام صفوان بن اميه در حجر اسماعيل نشسته بود ، گفت : اين شخص نمى فهمد چه مى گويد ، دربارهء من از او بپرسيد . گفتند : آيا از صفوان بن اميه خبرى دارى گفت : آرى او كه همين جا در حجر نشسته است ولى پدر و برادرش را كشته ديدم . سهيل بن عمرو و نضر بن حارث را هم ديدم كه اسير شده و با ريسمان بسته بودند .
واقدى مى گويد : و چون به نجاشى خبر كشته شدن قريش و پيروزى كه خداوند به رسول خود ارزانى فرموده بود رسيد ، دو جامهء سپيد پوشيد و بيرون آمد و بر خاك نشست و جعفر بن ابى طالب و يارانش را احضار كرد و پرسيد : كدام يك از شما منطقهء بدر را مى شناسد به او خبر دادند . گفت : من خود آنجا را مى شناسم و مدتى در اطراف آن گوسپند چرانى مى كردم ، با دريا نصف روز راه است ولى مى خواستم با گفتهء شما مطمئن تر شوم . خداوند پيامبر خويش را در بدر يارى فرمود ، خداى را بر اين نعمت ستايش كنيد .
سردارانش گفتند : خداوند كارهاى پادشاه را رو به راه فرمايد . اين كارى است كه تاكنون انجام نمى دادى كه دو جامهء سپيد بپوشى و بر خاك بنشينى گفت : من از گروهى هستم كه چون خداوند بر ايشان نعمتى عنايت فرمايد بر تواضع و فروتنى خود مى افزايند . و گفته شده است كه نجاشى گفت : عيسى بن مريم ( ع ) هر گاه نعمتى بر او ارزانى مى شد ، بر تواضع خود مى افزود .
واقدى مى گويد : و چون قريش به مكه برگشت ، ابو سفيان بن حرب بر پا خاست و گفت : اى گروه قريش بر كشتگان خود مگرييد و بر ايشان نوحهسرايى مكنيد و هيچ شاعرى بر آنان مرثيه نسرايد ، تظاهر به چالاكى و بردبارى كنيد كه چون بر ايشان بگرييد و مرثيه بسراييد اين كار خشم شما را آرامش مى بخشد و شما را از دشمنى با محمد و يارانش سست مىكند . وانگهى اگر به محمد و يارانش خبر برسد ، شاد مى شوند و شما را
جلوه تاريخ درشرح نهج البلاغه ( فارسى ) — صفحة 121
مساهمون: ابن أبي الحديد
ص١٢١