تشخيص اوقات نماز واجب عينى است و در قرآن آمده : «
هُوَ الَّذِي جَعَلَ الشَّمْسَ ضِياءً وَ الْقَمَرَ نُوراً وَ قَدَّرَهُ مَنازِلَ لِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِينَ وَ الْحِسابَ
» « 1 » و نيز فرموده است : «
وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ النُّجُومَ لِتَهْتَدُوا بِها
» « 2 » و سال يا هلالى و قمرى و عربى است يا شمسى و قبطى [ و ايرانى ] .
صاحب الهدايه كه از حنفيان است گويد : علم نجوم به خودى خود بد نيست ، بلكه خوب و بر دو قسم است : يكى نجوم حسابى كه صحيح است : «
الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ بِحُسْبانٍ
» « 3 » و قسم ديگر ، ادعاى غيبگويى ستارهشناس است كه كفر و باطل است . خطيب بغدادى هم نجوم را به پسنديده و ناپسند تقسيم كرده است . « 4 »
( 1 )
امر به آموختن شناگرى و تيراندازى
بخارى حديثى آورده كه «
وَ أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ
» « 5 » تفسير به تيراندازى مىشود .
مسلم حديثى آورده كه پيغمبر ( ص ) فرمود : « الا انّ القوة الرمى ؛ آگاه باشيد كه قوّت يعنى تيراندازى » . در سنن ابى داود حديث مرفوعى آمده كه خداوند سه كس را به واسطهء يك تير به بهشت مىبرد : تيرساز ، تيرانداز ، و بازآورندهء تير نزد تيرانداز . نيز روايت است كه تيراندازى و سواركارى كنيد ، و تيراندازى را بيشتر دوست دارم . همچنين در روايت است كه هر كس تيراندازى را بعد از آموزش ترك كند ، كفران نعمت كرده است . در صحيح مسلم آمده هر كس تيراندازى را بياموزد و ترك كند ، از ما نيست يا معصيت كرده است . نيز در حديث است كه پيغمبر ( ص ) بر گروهى از اصحاب گذشت كه تمرين تيراندازى مىكردند ، حضرت كفش خود را كند و فرمود : اينجا باغى است از باغهاى بهشت .
( 2 )
امر بهعربىآموزى [ زدن آن كه غلطخوانى مىكرد ]
از ابىّ بن كعب روايت است كه « تعلموا اللحن فيه » ، كه مراد جلوگيرى از غلط خواندن قرآن است . عمر ، دستور مىداد به هر كاتبى كه غلط مىخواند يا غلط مىنوشت ، تازيانه مىزدند .
از عبد اللّه بن عمر روايت است كه پسرش را به سبب غلط خواندن قرآن كتك زد . نيز در فصلهاى پيشين گذشت كه صحابه ، حكمت ، نجوم ، قيافهشناسى ( يا رديابى ) ، طب ، مديريت ، سياست ، ترجمه و تجارت مىآموختند .
هامش
( 1 ) . يونس ، 5
( 2 ) . انعام ، 97 و نيز نحل ، 16
( 3 ) . رحمان ، 5
( 4 ) . ر . ك : رادانى ، ابن سليمان ، الصلة .
( 5 ) . انفال ، 60