نمايندگى و سخنگوى قريش در حضور نجاشى بوده است . حال آنكه در اسامى همكارانش اختلاف هست . عمارة بن وليد كه در روايات متعدد نامش همراه عمرو عاص آمد ، طبق بعضى ديگر از روايات ، نقشى در مأموريت [ يا دست كم مأموريت اول ] نداشته و داستان مرگش « 1 » نيز در سرزمين حبشه رنگى افسانهاى به خود مىگيرد كه كلّ روايت مأموريت وى را در محلّ ترديد قرار مىدهد . پس به ناچار بايستى عبد اللّه بن ابى ربيعه را همكار عمرو عاص در نمايندگى قريش به سوى نجاشى بدانيم كه اين متضمن پذيرش روايت ام سلمه و موضعگيرى نجاشى طبق اين روايت است . بنابراين به نظر مؤلف روايت ام سلمه را علىرغم انتقادى كه بر آن وارد است ناگريزيم بپذيريم ، البته در تفاصيل با منابع ديگر اختلافاتى دارد كه بايستى مورد بحث و نقض يا ابرام قرار گيرد .
اما قضيهء دو بار مأموريت به دو علت مختلف قابل قبول است ، الا اينكه بعيد مىنمايد نجاشى دو بار مسلمانان را احضار كند و راجع به دينشان سؤال نمايد ، مگر اينكه بگوييم در اين فاصله [ حدود ده ساله ] نجاشى عوض شده ، اولى همان است كه معاصر مهاجرت اول بوده و مهاجران را به نيكى پذيرفته است و دومى اطلاعى از وضعيت مسلمين نداشته ، لذا از آيين و دعوت آنان پرسش كرده است . اكنون بايد به تلخيص مضمون روايات بپردازيم و معلوم كنيم كه در حضور نجاشى چه گذشت و موضعگيرى او چگونه بود ؟
مضمون روايات
مهمترين افكارى را كه در پيشگاه نجاشى از جانب مشركين و مسلمين مطرح شد ، تحت عناوين زير مىتوان خلاصه كرد :
هامش
( 1 ) . عروة بن زبير : مغازى رسول اللّه ، ص 4 - 113 ، بلاذرى ، الانساب . . . ( 1 / 232 ، البيهقى : دلائل النبوة ) .