قابل توجه اينكه از هر پنج روايت برمىآيد ، نمايندگان قريش عمرو عاص و عمارة بن وليد بن مغيره مىباشند ، اما طبق بعضى روايات ديگر ، وجود عمارة بن وليد مشكوك است . ابن اسحاق از عمرو عاص و عمارة بن وليد با هم نام برده است و ليكن مىگويد به عنوان تجارت به حبشه رفتند و مأموريتى دربارهء مهاجرين نداشتند . « 1 » بلاذرى ، عمرو عاص و عمارة بن وليد و عبد اللّه بن ربيعه « 2 » را نمايندگان قريش در امر مهاجرين مىداند و مىگويد : « بعد از آن عمرو عاص و عمارة بن وليد با هم براى تجارت به حبشه رفتند . » « 3 » بدينگونه قضيه [ تا حدى ] روشن مىشود و معلوم مىگردد كه عماره براى تجارت به حبشه رفته است نه آنگونه كه بعضى محققان پنداشتهاند از براى سفارت . « 4 »
اما در روايت ابو موسى اين تناقض هم هست كه حركت وى را همراه جعفر از مكه مىداند ، حال آنكه طبق روايت ديگر آنها در دريا ملاقات كردهاند و ابو موسى و يارانش بر روى آب ، مقصد خود را به سوى حبشه تغيير دادهاند . روايت ديگرى هست كه ابو موسى و يارانش در بازگشت جعفر و يارانش از حبشه ، با او ملاقات نمودند يعنى ابو موسى و يارانش به حبشه نرفتهاند « 5 » و شايد در مناظره نبودهاند ( پس گواهيشان در مورد عمارة بن وليد ضعيف است ) به هر حال به روايات ابو موسى در موضوع مهاجرت بايد با احتياط نگريست .
هامش
( 1 ) . ابن اسحاق : السير ، ص 167 .
( 2 ) . به شرح كاملى در مورد عبد اللّه بن ابى ربيعه برنخورديم ، بعضى اطلاعات پراكنده ، مربوط به او در انساب الاشراف بلاذرى هست ، ج 1 ، ص 232 ، 223 ، 234 ، 298 ، 302 ، 312 ، 316 ، 363 ) .
( 3 ) . همان ، ص 232 .
( 4 ) . محمود شاكر : مع الهجرة ، ص 79 ؛ ابو بكر : معالم الهجرتين ، ص 122 .
( 5 ) . عبد اللّه الطيب : هجرة الحبشيه ، ص 98 .