قرآن تلاوت فرمود و آنان دعوت حضرت را استجابت كرده ، و ايمان آورده و تصديق نمودند . ابن اسحاق خود بر اين حديث حاشيه مىزند كه اينان از نجران بودند .
روايت دوم درست است كه صراحت دارد هيأت نصارى در مكه نزد پيغمبر آمدهاند اما از حبشه نبوده بلكه از نجران بوده است . « 1 » و الله اعلم .
آنچه از بررسى روايات مختلف برمىآيد ، ارجح اين است كه بازگشت مهاجران به مكه چه بسا بر اثر شنيدن شايعهء مسلمان شدن مكيان بوده است شايد دليل قوىتر آن باشد كه در حبشه شورشى عليه نجاشى رخ دارد كه زبير بن العوّام نيز شاهد آن بوده و به حمايت از نجاشى پرداخته است . « 2 » بر اين اساس شايد آشوب داخلى حبشه [ كه ممكن بود مسلمانان را هم در بربگيرد ] باعث بازگشت آنان گرديد .
اما دربارهء تعداد بازگشت كنندگان نيز منابع اختلاف دارند . ابن سعد به نقل از واقدى گويد : مهاجران با شنيدن مسلمان شدن اهل مكه بازگشتند اما هر يك در جوار يكى از مكيان وارد شهر شدند . در اين روايت نام بازگشت كنندگان نيامده الّا عبد اللّه بن مسعود كه بدون « جوار » احدى وارد مكه شد و پس از مدت كمى به حبشه برگشت . « 3 »
هامش
( 1 ) . ابن اسحاق : السير ، ص 28 .
( 2 ) . ابن اسحاق : السير ، ص 216 ؛ بلاذرى : الانساب ، ج 1 ، ص 201 - 202 و 524 و 523 ؛ داستان زبير و نجاشى چنين بود كه زبير با نجاشى عليه دشمنانش همراهى مىكند و مىجنگد و نجاشى نيزهء كوتاهى ( عنزه ) با سرنيزه به او مىدهد و زبير آن را همراه داشت و در جنگ بدر نيز به كار برد . عكازه نيز تقريبا شبيه و به اندازهء عنزه است ر ك : لسان العرب ، مادهء « 4 ن ز » . ام سلمه گويد : شخصى از قوم نجاشى با وى به مخالفت پرداخت و در مملكت منازعت كرد . شبانه روز به اضطراب ، نصرت نجاشى را از حضرت عزت مىطلبيديم . . . با خود گفتيم : « حال ملك در اين قتاده به چه رسيد ؟ زبير عوام كه از همه جوانتر بود گفت من بروم . . . تا در ميان هر دو لشكر افتاد . . . روى باز قوم خود كرد كه بشارتتان باد كه نجاشى غالب شد . » نهاية المسؤل ، انتشارات علمى و فرهنگى ، ص 252 .
( 3 ) . ابن سعد : الطبقات ، ص 1 / 7 و 206 .