مىدانند ، الّا اينكه آن را به قصهء غرانيق ربط نمىدهند . « 1 » بعضى مىگويند اسلام آوردن عمر و قوى شدن مسلمانان و نيز شورشى كه در حبشه بر ضدّ نجاشى رخ داد ( و مسلمانان بر جان خود ترسيدند ) باعث بازگشت شد . « 2 »
يكى ديگر از محققان بازگشت مهاجران را مسيحى شدن عبيد اللّه بن جحش « 3 » انگاشته و مىگويد پيغمبر از بيم آنكه مهاجران ديگر ، دچار همان تحول عقيدتى شوند به عبيد اللّه بن مظعون [ كذا - ظاهرا مقصود عثمان بن مظعون است ] پيام داد مهاجران برگردند تا دچار فتنه و لغزش نشوند ؛ زيرا كليساى حبشى در مسلمانان تأثير فراوان داشت . « 4 » همچنانكه پيداست تفسير اخير سست و ضعيف است ؛ زيرا عبيد اللّه بن جحش جزء مهاجران اول نيست بلكه در مهاجرت دوم به حبشه رفت . « 5 » در ضمن در هيچكدام از منابع سيره بدين مسأله اشاره نشده كه مسيحى شدن عبيد اللّه بن جحش تأثيرى در روحيهء مسلمانان داشت و اشارهاى هم به پيام پيغمبر به ابن مظعون نكردهاند . بايد توجه داشت كه مسيحى شدن عبيد اللّه بن جحش در اواخر مهاجرت و اواسط سال ششم مهاجرت ، چند ماه پيش از بازگشت جعفر و يارانش ( به مدينه )
هامش
( 1 ) . ابن هشام : السيرة النبوية ، ص 53 - 52 ؛ بلاذرى : الانساب . . . ، 1 / 8 - 227 ؛ ابن عبد البر : الدّرر ، صص 5 - 44 ؛ على بن سعيد بن حزم : جوامع السيرة النبوية ، بيروت ، 1403 ه ق ، 1983 م ، صص 3 - 52 .
( 2 ) . البيهقى : دلائل النبوة ، 2 / 288 حاشيه . اين از شگفتىهاى منابع سيره است كه تصور مىكنند اسلام عمر مسلمانان را نيرومند كرده است . بدون ترديد اين مسأله مربوط به حمزه است . ( ناشر )
( 3 ) . عبيد اللّه بن جحش بن رئاب بن يعمر مكنى به ابو جحش ، برادر زينب بنت جحش كه مادرش اميمه دختر عبد المطلب بن هاشم است . عبيد اللّه در مهاجرت دوم همراه همسرش رمله دختر ابو سفيان به مهاجرت حبشه رفت و صاحب دخترى به نام حبيبه شد ، لذا رمله را « ام حبيبة » مىخواندند . عبيد اللّه اواخر عمر به مسيحيت گراييد و بر همان كيش بمرد ( انساب الاشراف ، 1 / 199 - 200 .
( 4 ) . محمود شاكر : مع الهجرة . . . ، ص 70 .
( 5 ) . ابن هشام در مهاجرت اول ، عثمان بن مظعون را سرپرست مهاجرين مىداند ( السيرة النبوية ، 1 / 345 ) .