ملاحظه مىشود كه عبد اللّه الطيب و ديگران سفينههاى عدولى را منسوب به عدول ( عدوليس ) حبشه گرفتهاند . « 1 » اما چه بسا اين حكم خالى از دقت باشد زيرا در كتاب « نسب قريش » زبيرى مىخوانيم كه عدولى ناحيهاى از بحرين است و سفينههاى عدولى منسوب بدانجاست . « 2 » ياقوت نيز عدولى را در منطقهء بحرين نشان داده و سفينههاى عدولى را منسوب بدان دانسته است . « 3 »
در همين حال يكى ديگر از كسانى كه به بحث حبشه پرداختهاند مكان مهاجرين را نزديك نيل ازرق و در قلب « الهضبة الحبشيه » كه پايتخت نجاشى بزرگ بود انگاشته است . « 4 »
رواياتى كه گذشت تقريبا بر آن است كه عدول يا عدوليس يا همانجا كه اكنون زولا ناميده مىشود در ساحل غربى درياى سرخ و در اريتره واقع است ، نخستين مكانى بود كه مهاجران اول پاى نهادهاند ، اما اين نظر دليل قاطعى مىطلبد كه در نبود آن دلايل ، ظنّى و غير قطعى خواهد بود .
هرگاه بپذيريم كه عدوليس بندرى بود كه مهاجران اول بدان پاى نهادهاند ، سفر دريايىشان پر مخاطره و ماجراجويانه خواهد بود ؛ زيرا فاصلهء بين شعيبه و عدولى يا عدوليس به خط مستقيم 675 كيلومتر است . اما سواكن بندر معروف سوادن به جدّه يا شعيبه نزديكتر و فاصلهء آن تا شعيبه به خط مستقيم
هامش
( 1 ) . عبد اللّه الطيب : الى الحبشه ام السودان ، كانت هجرة المسلمين ؟ مقالهء عرضه شده در كنگره 1415 كه در مجلة العرب رياض 1416 - 1995 م ، صص 601 - 596 چاپ شده است و نيز محمد عثمان ابو بكر : تاريخ ايتوبيا المعاصر ارضا و شعبا ، قاهره ، 1994 ه ق ، ص 108 ؛ عبد البارى عبد الرزاق النجم : اريتريا شعبا و كفاحا ، بغداد ، 1390 ه ق ، ص 25 .
( 2 ) . مصعب بن عبد اللّه الزبيرى : نسب قريش ، قاهر ، بيتا ، ص 395 .
( 3 ) . عدولى به فتح اول و دوّم سكون سوم و ياى مقصوره ، قريهاى است نزديك بحرين كه سفينههاى عدولى بدان منسوب است ، ياقوت حموى : معجم البلدان ، 4 / 90 .
( 4 ) . فتحى غيث : الاسلام و الحبشه عبر التاريخ ، قاهره ، بيتا ، ص 53 .