بعضى نيز منطقهء مصوع در ساحل اريتره « 1 » را به عنوان نخستين محل پياده شدن مهاجران مرجح مىدانند . نظر ديگرى هست كه به منطقهء اكسوم اشاره مىنمايد ، بدينگونه كه مهاجران از طريق بندر بلده ( مقدر ) در ساحل اثرى شمال مصوع پياده شدند و در منطقهء اكسوم « 2 » نزد نجاشى آمدند .
گويدى
( GUidi )
گويد : ساحل ادوليس [ كذا ] يا زولا مورد توجه مهاجران از جنوب عربستان بود كه تجارت مكه را آسان مىكرد و اين تنها ساحل امن آفريقا ، مشرف بر درياى سرخ بود كه در ضمن مجاور « الهضبة الحبشيه » قرار داشت . « 3 » طبق نظر بج
Budge
عدوليس بندر منطقهء تيگراى
Tigray
در شمال حبشه بوده و همان است كه اخيرا و جديدا زولا
Zullah
ناميده مىشود . « 4 »
عابدين گويد : عدول ( عدوليس ) در اوايل تاريخ ميلادى ، بندر نظامى حبشه بود و « احباش » اسلحه و جنگ افزار خود را آنجا بردند و سرزمين عربى گرد مىآوردند . « 5 » به نظر عابدين ، شاعران عرب در جاهليت « عدول » حبشه را مىشناختند چنان كه طرفة بن العبد ( شترش را به كشتى عدولى تشبيه نموده ) گويد :
عدولية او من سفين ابن يا من * يجور بها الملاح طورا و يهتدى « 6 »
هامش
( 1 ) . محمود شاكر : مع الهجرة . . . ، ص 5 - 54 .
( 2 ) . حسن ملكى محمد احمد : تطور اوضاع المسلمين الاريتريين ، خرطوم ، 1989 ، ص 10 - 9 .
( 3 ) . گويدى : ماده « حبشه » در دايرة المعارف الاسلاميه ، ترجمه احمد شنتاوى و ديگران ، بيروت ، بيتا ، 7 / 282 .
( 4 ) .Budge , E . A Wallis , AHistory of Ethiopic 21 . 1مقايسه كنيد با زاهر رياض در الاسلام فى الاريتريا فى العصور الوسطى كه ولايت تيگراى و بندرش عدول يا عدوليس را محل سكونت مهاجران مسلمان به حبشه مىداند . عجيب است اين مؤلف كه اهتمام خاص به موضوع اسلام در اتيوپى دارد راجع به مهاجران دچار اشتباهات متعدد شده است ( براى مثال ر ك : ص 19 ، 20 ، 23 ، 45 ، 47 ) كتاب نامبرده ) .
( 5 ) . عابدين : بين الحبشه و العرب ، ص 19 .
( 6 ) . عابدين : بين الحبشه و العرب ، ص 19 . [ قس : شرح المعلقات السبع للزوزنى ، چاپ افست كتابخانهء اروميه ، ص 46 ] .