مهاجرت اصحاب پسنديد . « 1 »
بدين گونه به پيروى از توصيه و امر ارشادى پيغمبر صلّى اللّه عليه و إله مسلمانان آمادهء مهاجرت به بيرون از شبه جزيره شدند و اين در نوع خود نه تنها اولين در اسلام ، « 2 » بلكه اولين مهاجرت دينى در تاريخ شبه جزيرهء عربستان مىباشد .
مهاجرت اول « 3 »
پس از اينكه علل مهاجرت و اينكه چرا به حبشه مهاجرت كردند معلوم شد ، اكنون اين پرسش پيش مىآيد كه زمان مهاجرت كى بود ؟ و آيا مهاجرت پنهانى بود يا آشكارا ؟ و چه كسانى مهاجرت كردند و موضعگيرى قريش در برابر آنان چه بود ؟
در مورد تعيين زمان مهاجرت ، روايات اتفاق ندارند . شايد كهنترين روايت مربوط به واقدى باشد كه گويد : در رجب سال پنجم بعثت « 4 » يا 615 ميلادى بود و آن دومين سال علنى شدن دعوت است . « 5 »
روايت ديگر از آن موسى بن عقبه است كه گويد : سبب مهاجرت بعضى مسلمانان
هامش
( 1 ) . همان ، ص 32 .
( 2 ) . ابن هشام : السيرة النبوية ، 1 / 344 .
( 3 ) . نظر محققان دربارهء مهاجرت حبشه در اينكه يكى است يا دو تا ، مختلف است ، از جمله كسانى كه به يك مهاجرت قائلند : محمود شاكر : مع الهجرة الى الحبشه ؛ صلاح التجانى حمودى ، هجرة المسلمين الى الحبشه ، اسبابها و نتايجها ؛ عبدالمجيد عابدين : بين الحبشه و العرب ، صص 77 - 78 . از جمله كسانى كه به دو مهاجرت قائلند ؛ على الشيخ احمد ابوبكر ؛ معالم البحرتين الى ارض الحبشه صص 68 و 82 - 86 و ديگر محققان سيرهء نبوى و نيز تقريبا همه منابع قديم كه به مهاجرت اول و دوم تصريح كردهاند .
( 4 ) . ابن سعد : الطبقات الكبرى ، 1 / 204 ؛ بلاذرى : الانساب ، 1 / 198 - 328 ؛ تاريخ الطبرى ، 2 / 923 ؛ ابن سيد الناس : عيون الاثر فى فنون المغازى و الشمائل و السير ، بيروت : بيتا ، ص 115 - 116 ؛ ابن اثير : الكامل فى التاريخ ، بيروت ، 1402 ه ق ، 1982 م ، صص 76 - 77 .
( 5 ) . ابن اثير : الكامل فى التاريخ ، 2 / 77 .