از هرجا و هرمقدار باشد - همچون كيد اصحاب فيل - ردّ مىكند .
مسألهء ديگر اين است كه آيا همهء كسانى كه مورد آزار قرار مىگرفتند مهاجرت كردند ؟ « 1 » البته مستضعفين خصوصا بردگان نتوانستند مهاجرت كنند . « 2 » طبق اخبار سيره بعضى از مهاجران همچون عثمان بن مظعون « 3 » و مصعب بن عمير « 4 » و ابو حذيفة بن عتبه « 5 » و ابو سلمة بن عبد الاسد « 6 » كه حامى نداشتند ، مورد آزار قرار گرفته بودند و از بعضى مهاجران ديگر همچون عثمان بن عفان و زبير بن العوام و عبد الرحمن بن عوف خبرى در دست نيست كه مورد آزار قرار گرفته باشند [ در مورد عثمان بن عفان آوردهاند عمويش وى را آزار مىداد ] .
هامش
( 1 ) . بلاذرى : انساب الاشراف ، 1 / 156 - 198 كه اسم مستضعفين زن و مرد از اصحاب را آورده و اشاره ننموده است كه به حبشه مهاجرت كرده باشند . در مورد شكنجه بعضى از اصحاب پيغمبر صلّى اللّه عليه و إله به دست كفار . ر ك : ابن اسحاق : السير و المغازى ، ص 193 - 189 .
( 2 ) . ابن اسحاق : السير و المغازى ، ص 164 .
( 3 ) . عثمان بن مظعون بن حبيب بن وهب بن خدافة الجمحى ، از نخستين مسلمانان است و پيش از دخول پيغمبر صلّى اللّه عليه و إله به خانه ارقم و دعوت عمومى ايمان آورده است . ابن مظعون دو بار به حبشه مهاجرت كرد و در جنگ بدر حاضر بود و در جنگ احد به شهادت رسيد : ر ك : ابن سعد ، الطبقات الكبرى ، 3 / 116 - 132 .
( 4 ) . مصعب بن عمير بن هاشم بن عبد مناف بن عبد الدار پس از دخول پيغمبر صلّى اللّه عليه و إله به خانه ارقم ، ايمان آورد . دو بار به حبشه مهاجرت نمود ، در جنگ بدر حاضر بود و در احد به شهادت رسيد . ر ك : ابن سعد ، الطبقات الكبرى ، 3 / 122 - 116 .
( 5 ) . ابو حذيفة بن عتبة بن ربيعة بن عبد شمس بن عبد مناف ، نامش هشيم بود و پيش از دخول پيغمبر صلّى اللّه عليه و إله به خانهء ارقم و عمومى شدن دعوت ، ايمان آورد . در هر دو مهاجرت به حبشه ، همراه همسرش سهله بنت سهل بن عمرو شركت داشت و در حبشه فرزندش محمد متولد شد . در جنگهاى بدر و احد و خندق و ساير صحنهها ، همراه پيغمبر صلّى اللّه عليه و إله بود و در واقعهء يمامه كشته شد . ر ك : ابن سعد : الطبقات الكبرى ، 3 / 5 - 84 .
( 6 ) . ابو سلمة بن عبد اللّه بن هلال بن عبد اللّه بن عمرو بن مخزوم در پيش از دخول پيغمبر صلّى اللّه عليه و إله به خانهء ارقم و دعوت عمومى ، ايمان آورد . طبق همهء روايات ، در مهاجرت حبشه ، همراه همسرش ، ام سلمه بنت ابى اميه شركت داشت . جنگهاى بدر و احد همراه پيغمبر صلّى اللّه عليه و إله بود و اندكى پس از واقعهء احد درگذشت . ر ك ، ابن سعد : الطبقات الكبرى ، 3 / 242 - 239 . عثمان بن عفان را هم به سبب اسلام آوردن آزردند ( الطبقات الكبرى ، همانجا ) زبير بن عوام نيز به دست عمويش شكنجه شد ، ر ك : حلية الاولياء ، بيروت ، بيتا ، ص 89 .