مهاجرت ، رقابت بر سر جانشينى پيغمبر بين ابوبكر و عثمان بن مظعون بود كه همان موقع مسلمان را در مكه به دو گروه تقسيم كرده بود و عدهاى از اصحاب از مواضع پيغمبر كه مورد تأييد ابوبكر بود خشمگين بودند و پيغمبر به عنوان چارهء كار به اين گروه اشاره كرد كه مهاجرت كنند . » « 1 »
پيداست آنچه وات گفته جز تخمينهاى پوچ و بىدليل نيست ؛ زيرا هرگاه رقابتى [ ! ؟ ] بين ابو بكر و عثمان بن مظعون وجود داشت و بدان سبب پيغمبر صلّى اللّه عليه و إله عثمان بن مظعون را ( به همراه عدهاى ) توصيه كرد كه به حبشه مهاجرت كنند ، در همان هنگام به ابوبكر نيز همان نصيحت را فرمود . « 2 »
عرفان شهيد ، علت ديگرى براى مهاجرت ذكر مىكند و آن را به حوادث سياسى شمال ربط مىدهد ؛ زيرا در شامات ، بيزانسيان از ايرانيان شكست خوردند و ايرانيان بيت المقدس را به سال 615 ميلادى تصرف كرده و بر هلال خصيب مسلّط شدند ،
هامش
( 1 ) .MontgOmery Watt : Muhawwad Prophet and Statesman ( oxford , 0891 , p . 96 )( 2 ) . محمد بن اسماعيل بخارى : صحيح البخارى ، دمشق و بيروت ، 1410 ه ق ، 1990 م ، ص 3 - 1417 و 1418 . مقايسه شود با ابن هشام : السيرة النبويه ، 1 / 344 [ ضمنا طبق آنچه محمد عبد الفتاح عليان در الهجرة الى الحبشه ، ص 24 به نقل از بلاذرى 1 / 205 نوشته ، ابن الدغنه زعيم الاحابيش ابوبكر را كه دو روز راه رفته بود در جوار گرفت و به مكه برگردانيد - مترجم ] عرفان شهيد نيز به اين موضوع اشاره نمود و اختلاف پندارى بين ابوبكر و عثمان بن مظعون را رد كرده است ، اما براى وات اين عذر را مىآورد كه جزء اول انساب الاشراف را نديده است كه بعد از كتاب وات به طبع رسيده و در آن كتاب بر تصميم و اصرار ابوبكر براى مهاجرت به حبشه اشاره شده است . ر ك :Irfan Shahid the Hijra To Abissinia Four Texts and Some ObserVations , pp , 92 - 43در الجزيرة العربية فى عصر الرسول و الخلفاء الراشدين ، رياض 1410 ه ق 1 / 29 . حقيقت اين است كه ابن اسحاق در اشاره به موضع مهاجرت ابوبكر بر بلاذرى مقدم است ؛ الا اينكه به محل مهاجرت يعنى حبشه اشاره نكرده است . با اين عهد ذهنى كه دارالهجرة مسلمانان حبشه بوده است . ر ك : ابن هشام : السيرة النبوية . و نيز از جمله قديمترين منابعى كه بر كوشش ابوبكر جهت مهاجرت تصريح دارند ، المغازى النبوية ؛ محمد بن شهاب زهرى ، دمشق ، 1400 ه ق - 1980 م ، صص 98 - 96 و صحيح البخارى ، ( 3 / 1417 - 1418 ) مىباشد .