الراهن فى البيع قبل الاجل فباع لم يتصرف فى الثمن الّا بعده و لو خاف جحود الوارث و لا بينة جاز ان يستوفى من الرهن من ما فى تحت يده و القول
شرح
مقدم مىشود .
17 - هرگاه مديون ورشكسته شود و يكى از طلبكارانش رهنى از او در دست دارد وى به آن رهن از ساير طلبكاران اولويت دارد و مىتواند آن را بفروشد و طلب خود را برگيرد و اگر مال رهنى دين او را كفايت نكند بلكه مبلغى از دين بماند او با ساير طلبكاران در اموال ديگر راهن شريك خواهد بود و اگر بالعكس شد يعنى دين او كمتر از رهن بود مبلغ دين خود را پس از فروش رهن جدا مىكند و چنانچه طلب ديگرى از راهن داشته كه بابت آن رهن نگرفته بود در باقيمانده با ساير طلبكاران مساوى است و حق ندارد آن را بابت دين خود نگاهدارد و گرنه تمام زيادى را بايد به ساير طلبكاران رد كند .
18 - چنان كه گفتيم مرتهن بدون اجازهء راهن حق هيچگونه تصرفى در عين مرهونه ندارد و اگر چنانچه تصرف كند مثلًا فرش را زير پا بيندازد يا جامه را بپوشد يا طلا را به عنوان زينت استفاده كند و . . . ضامن خواهد بود كه اگر تلف شد بايد عوض آن را بدهد مثلى يا قيمى و اگر تلف نشد بايد اجرة المثل استفاده و تصرفات را بدهد .
19 - و اگر راهن اجازه داد كه مرتهن قبل از بسر آمدن مدّت دين و بدهى عين مرهونه را بفروشد و مرتهن حق فروش دارد ولى پس از فروختن حق ندارد در پول آن تصرف كند مگر بعد از پايان مدت دين .
20 - اگر بدهكار و راهن قبل از پرداخت بدهى بميرد و مال رهن در دست مرتهن باشد چنانچه بترسد كه اگر اظهار كند ورثه منكر بدهى پدر مىشوند و او شاهدى ندارد مىتواند بدون اذن وارث مال رهن را بفروشد و طلب خويش را وصول